Μια παλιά φωτογραφία, μία δημόσια φιλοφρόνηση προς τον Κιμ Γιονγκ Ουν και μία αιφνιδιαστική εντολή προς το Πεντάγωνο ήταν αρκετές για να επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα ασφαλείας της Νότιας Κορέας: πόσο σταθερή μπορεί να θεωρεί τη συμμαχία της με τις Ηνωμένες Πολιτείες όταν ο Ντόναλντ Τραμπ αποφασίζει να ανοίξει ξανά τον δρόμο προς την Πιονγιάνγκ;
Το Σάββατο 15 Αυγούστου, ο Αμερικανός πρόεδρος δημοσίευσε στο Truth Social μία παλαιότερη φωτογραφία του με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας και έγραψε ότι, παρά τη σοβαρή εικόνα των δύο ανδρών στο συγκεκριμένο στιγμιότυπο, υπάρχουν πολλές φωτογραφίες στις οποίες χαμογελούν.
ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΡΑΜΠ
«Ο Κιμ Γιονγκ Ουν κι εγώ τα πάμε ΤΕΛΕΙΑ!»
Μία ημέρα αργότερα, η ρητορική μετατράπηκε σε πραγματική στρατιωτική απόφαση.
Ο Τραμπ διέταξε σημαντική μείωση των κοινών στρατιωτικών ασκήσεων
Στις 16 Αυγούστου ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι έδωσε εντολή στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ να «μειώσει σημαντικά» τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Νότιας Κορέας.
Πρόκειται για τις ετήσιες ασκήσεις Ulchi Freedom Shield, οι οποίες ξεκίνησαν στις 17 Αυγούστου και έχουν προγραμματιστεί να διαρκέσουν έως τις 27 Αυγούστου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι τα γυμνάσια κοστίζουν υπερβολικά και ότι στέλνουν ένα «εντελώς ακατάλληλο και εχθρικό» μήνυμα προς τη Βόρεια Κορέα.
Η ασυνήθιστη αιτιολόγηση: Ο Τραμπ παρουσίασε τη Βόρεια Κορέα ως χώρα που, κατά τη διάρκεια της δικής του προεδρίας, έχει συμπεριφερθεί «με σεβασμό» και δεν έχει υπάρξει απειλητική απέναντι στις ΗΠΑ.
Στην ίδια ανάρτηση εξέφρασε και δυσαρέσκεια για τη στάση της Νότιας Κορέας απέναντι στην αμερικανική πολιτική για το Ιράν, λέγοντας ότι η Σεούλ δεν ανταποκρίθηκε θετικά όταν της ζητήθηκε να συμμετάσχει στις σχετικές αμερικανικές προσπάθειες.
Και μετά ήρθε το νέο μήνυμα: «Ο Κιμ ανταποκρίθηκε»
Η υπόθεση απέκτησε ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον στις 17 Αυγούστου.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι ο Κιμ Γιονγκ Ουν ανταποκρίθηκε στις προσπάθειες προσέγγισης που είχε κάνει προς τη Βόρεια Κορέα.
Δεν αποκάλυψε τι μορφή είχε αυτή η απάντηση ούτε εάν έχει ήδη ξεκινήσει κάποια συγκεκριμένη διπλωματική διαδικασία.
Η δήλωση, όμως, ήταν αρκετή για να αναζωπυρώσει τα σενάρια μιας νέας προσπάθειας απευθείας επαφής Τραμπ–Κιμ.
Το προηγούμενο: Στην πρώτη του θητεία ο Τραμπ είχε ακολουθήσει παρόμοια τακτική. Μετά τη σύνοδο με τον Κιμ το 2018, μεγάλες κοινές ασκήσεις ΗΠΑ–Νότιας Κορέας ανεστάλησαν ή περιορίστηκαν με στόχο να δημιουργηθεί χώρος για διπλωματία.
Στη Σεούλ άναψαν ξανά τα προειδοποιητικά φώτα
Για τη Νότια Κορέα, όμως, η προσωπική διπλωματία Τραμπ–Κιμ έχει πολύ διαφορετική ανάγνωση.
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία αποτελεί εδώ και δεκαετίες βασικό πυλώνα της νοτιοκορεατικής άμυνας. Περίπου 28.500 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται στη χώρα, ενώ η Σεούλ βασίζεται και στην αμερικανική πυρηνική αποτροπή.
Η αιφνιδιαστική απόφαση του Τραμπ, σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, ελήφθη χωρίς προηγούμενη ουσιαστική συνεννόηση με τη νοτιοκορεατική κυβέρνηση.
Αυτό ακριβώς είναι που ενίσχυσε την αβεβαιότητα: η Σεούλ μπορεί να συμφωνεί με την ανάγκη διαλόγου με την Πιονγιάνγκ, αλλά δεν θέλει ο διάλογος αυτός να γίνεται εις βάρος της δικής της αμυντικής ασφάλειας.
Ο Lee απαντά: Ισχυρή συμμαχία, αλλά και περισσότερη αυτονομία
Στις 18 Αυγούστου, ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας Lee Jae Myung έδωσε την πρώτη σαφή εικόνα για το πώς σκοπεύει να αντιμετωπίσει τη νέα κατάσταση.
Από τη μία πλευρά, υπογράμμισε ότι μια ισχυρή συμμαχία ΗΠΑ–Νότιας Κορέας παραμένει θεμέλιο της εθνικής ασφάλειας.
Από την άλλη, ζήτησε πολύ ισχυρότερες ανεξάρτητες νοτιοκορεατικές αμυντικές δυνατότητες.
Η ΝΕΑ ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΣΕΟΥΛ
Ισχυρή συμμαχία με τις ΗΠΑ
Μεγαλύτερη στρατιωτική αυτονομία
Ταχύτερη ανάπτυξη πυρηνοκίνητων υποβρυχίων
Μεταφορά του πολεμικού επιχειρησιακού ελέγχου από τις ΗΠΑ στη Νότια Κορέα
Ο Lee τόνισε ότι η χώρα πρέπει να προετοιμάζεται ακόμη και για το «χειρότερο δυνατό σενάριο», θεωρώντας ότι η ισχυρότερη αυτόνομη άμυνα δεν υπονομεύει τη συμμαχία με την Ουάσιγκτον αλλά την ενισχύει.
Δύο διαφορετικές γραμμές μέσα στη νοτιοκορεατική κυβέρνηση
Παράλληλα, υπάρχει και μία δεύτερη σύγκρουση στο εσωτερικό της Σεούλ: πόσο μακριά πρέπει να πάει η προσέγγιση με τη Βόρεια Κορέα;
Ο υπουργός Ενοποίησης Chung Dong-young πιέζει για πιο τολμηρές κινήσεις αποκλιμάκωσης και επαναπροσέγγισης.
Μεταξύ άλλων, έχει ανακοινώσει την επανεκκίνηση εργασιών σε σιδηροδρομικό τμήμα που θα μπορούσε μελλοντικά να συνδεθεί με τη Βόρεια Κορέα και την πόλη Wonsan.
Έχει επίσης ταχθεί υπέρ της μείωσης στρατιωτικών δραστηριοτήτων που θα μπορούσαν να θεωρηθούν προκλητικές από την Πιονγιάνγκ.
Αντίθετα, ο υπουργός Εξωτερικών Cho Hyun έχει χαρακτηρίσει μέρος αυτής της προσέγγισης «υπερβολικά ιδεαλιστικό», ενώ ΥΠΕΞ, υπουργείο Άμυνας και Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας εμφανίζονται γενικά περισσότερο προσηλωμένα στη διατήρηση της υπάρχουσας ισορροπίας.
Η πολιτική διαφωνία: Η περιγραφή της σύγκρουσης αυτής προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από ανάλυση του Stephen Costello, ερευνητή του Quincy Institute και του George Washington University. Πρόκειται για αναλυτική εκτίμηση και όχι για επίσημη θέση της νοτιοκορεατικής κυβέρνησης.
Τα μεγάλα προγράμματα που κρατούν τη Σεούλ δεμένη με την Ουάσιγκτον
Το δίλημμα γίνεται ακόμη πιο δύσκολο λόγω των μεγάλων κοινών στρατηγικών προγραμμάτων ΗΠΑ–Νότιας Κορέας.
Η Σεούλ βρίσκεται σε συνομιλίες με την Ουάσιγκτον για την ανάπτυξη πυρηνοκίνητων υποβρυχίων, για ζητήματα πυρηνικού καυσίμου και για στενότερη συνεργασία στη ναυπηγική βιομηχανία.
Το νοτιοκορεατικό υπουργείο Εξωτερικών έχει δηλώσει ότι θέλει να ενισχύσει τη στρατηγική συμμαχία με τις ΗΠΑ σε τομείς όπως η ναυπηγική, η τεχνολογία και η ασφάλεια.
Αυτή ακριβώς η εξάρτηση περιορίζει το περιθώριο της Σεούλ να ακολουθήσει μια εντελώς αυτόνομη πολιτική απέναντι στη Βόρεια Κορέα.
Το πραγματικό πρόβλημα: Η Νότια Κορέα δεν ξέρει ποιον Τραμπ θα βρει απέναντί της αύριο
Η σημερινή κρίση δεν αφορά μόνο τις συγκεκριμένες στρατιωτικές ασκήσεις.
Αφορά την προβλεψιμότητα της ίδιας της αμερικανικής πολιτικής.
Ο Τραμπ μπορεί τη μία στιγμή να χρησιμοποιεί σκληρή γλώσσα απέναντι στην Πιονγιάνγκ και την επόμενη να εμφανίζει την προσωπική του σχέση με τον Κιμ ως βασικό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Η Νότια Κορέα, αντίθετα, δεν μπορεί να αλλάζει στρατηγική ανάλογα με την προσωπική σχέση δύο ηγετών. Βρίσκεται απέναντι σε ένα πυρηνικά οπλισμένο κράτος, με το οποίο τεχνικά δεν έχει ακόμη συνάψει συνθήκη ειρήνης μετά τον Πόλεμο της Κορέας.
Το στρατηγικό δίλημμα: Η Σεούλ θέλει διάλογο με τη Βόρεια Κορέα, αλλά δεν μπορεί να γνωρίζει εάν μια νέα συμφωνία Τραμπ–Κιμ θα ενισχύσει την ασφάλειά της ή θα ληφθεί πάνω από το κεφάλι της.
Η άποψη Costello: Η Σεούλ πρέπει να πάρει την πρωτοβουλία
Ο αναλυτής Stephen Costello υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση Lee δεν μπορεί να περιμένει μια νέα θεαματική διπλωματική συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Βόρεια Κορέα για να λύσει το πρόβλημα.
Κατά την άποψή του, η Νότια Κορέα πρέπει να αναλάβει η ίδια ηγετικό ρόλο στην προσπάθεια επαναπροσέγγισης με την Πιονγιάνγκ και να αφήσει την Ουάσιγκτον σε πιο υποστηρικτικό ρόλο έως ότου υπάρξει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο συμφωνίας.
Ο Costello προτείνει μια σταδιακή διαδικασία στην οποία μερική χαλάρωση κυρώσεων θα μπορούσε να ανταλλαγεί με επαληθεύσιμο πάγωμα της παραγωγής πυρηνικών όπλων και διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων.
Πρόκειται, βεβαίως, για πρόταση πολιτικής και όχι για συμφωνημένο σχέδιο των κυβερνήσεων της περιοχής.
Ο Κιμ του 2026 δεν είναι ο Κιμ του 2018
Υπάρχει, τέλος, μια κρίσιμη διαφορά σε σχέση με την πρώτη περίοδο των συναντήσεων Τραμπ–Κιμ.
Η Βόρεια Κορέα διαθέτει σήμερα μεγαλύτερο πυρηνικό και πυραυλικό οπλοστάσιο, έχει ενισχύσει σημαντικά τους δεσμούς της με τη Ρωσία και οι βορειοκορεατικές δυνάμεις έχουν αποκτήσει πραγματική πολεμική εμπειρία μέσα από τη συμμετοχή τους στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Αυτό σημαίνει ότι ο Κιμ διαπραγματεύεται σήμερα από πολύ διαφορετική θέση ισχύος σε σχέση με το 2018 ή το 2019.
Και αυτό ίσως εξηγεί γιατί, παρά τα ανοίγματα του Τραμπ, δεν υπάρχει ακόμη κάποια ξεκάθαρη ένδειξη ότι η Πιονγιάνγκ είναι έτοιμη να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις με τους όρους της Ουάσιγκτον.
ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΕΟΥΛ
Η Νότια Κορέα χρειάζεται τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ασφάλειά της, θέλει παράλληλα να ανοίξει ξανά τον δρόμο προς την Πιονγιάνγκ και τώρα βλέπει τον Ντόναλντ Τραμπ να επιχειρεί τη δική του προσωπική επαναπροσέγγιση με τον Κιμ Γιονγκ Ουν. Η απάντηση του Lee Jae Myung φαίνεται να είναι μια δύσκολη ισορροπία: συμμαχία με την Ουάσιγκτον, διάλογος με τον Βορρά – αλλά ταυτόχρονα πολύ περισσότερη στρατιωτική αυτονομία ώστε η ασφάλεια της χώρας να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις ενός Αμερικανού προέδρου.
Πηγές
Reuters – Η απόφαση Τραμπ για τις ασκήσεις ΗΠΑ–Νότιας Κορέας
Reuters – Η απάντηση Lee και η στρατιωτική αυτονομία της Νότιας Κορέας
Responsible Statecraft – Ανάλυση Stephen Costello
Reuters – Το σχέδιο επανεκκίνησης της σιδηροδρομικής σύνδεσης
