Μια νέα ελληνοτουρκική τριβή ανοίγει στο Αιγαίο, με την Άγκυρα να χρησιμοποιεί αυτή τη φορά το ελληνικό χωροταξικό για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας προκειμένου να επαναφέρει μια από τις πιο επίμαχες τουρκικές θέσεις: τον ισχυρισμό ότι υπάρχουν γεωγραφικοί σχηματισμοί στο Αιγαίο των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες.
Η αντίδραση ήρθε λίγες ώρες μετά τη θέση σε ισχύ, στις 19 Αυγούστου 2026, του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο ρυθμίζει τη χωροθέτηση νέων έργων ΑΠΕ και σταθμών αποθήκευσης σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
Το ιδιαίτερα σημαντικό, όμως, είναι ότι δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη τουρκική ανακοίνωση. Μόλις 12 ημέρες νωρίτερα, στις 7 Αυγούστου, η Άγκυρα είχε χρησιμοποιήσει σχεδόν την ίδια ακριβώς επιχειρηματολογία απέναντι στο νέο ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Δύο ελληνικά χωροταξικά σχέδια, δύο τουρκικές αντιδράσεις μέσα σε 12 ημέρες.
7 Αυγούστου: Χωροταξικό για τον Τουρισμό.
19 Αυγούστου: Χωροταξικό για τις ΑΠΕ.
Και στις δύο περιπτώσεις, η Άγκυρα επαναφέρει ζήτημα κυριαρχίας σε γεωγραφικούς σχηματισμούς του Αιγαίου.
Τι ακριβώς είπε η Τουρκία
Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, Οντζού Κετσελί, δήλωσε ότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο περιλαμβάνει και το Αιγαίο, δεν πρόκειται να έχει «καμία νομική συνέπεια» για την Τουρκία.
Η τουρκική ανακοίνωση δεν περιορίζεται όμως σε μια γενική διαφωνία για θαλάσσιες ζώνες. Αναφέρεται ρητά στα, κατά την τουρκική θέση, «αλληλένδετα ζητήματα του Αιγαίου» και συμπεριλαμβάνει σε αυτά γεωγραφικούς σχηματισμούς «των οποίων η κυριαρχία δεν μεταβιβάστηκε στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών».
Η κρίσιμη λεπτομέρεια
Η Άγκυρα δεν αμφισβητεί απλώς κάποια περιβαλλοντική ή ενεργειακή ρύθμιση. Συνδέει ένα ελληνικό χωροταξικό σχέδιο με τη γνωστή τουρκική θεωρία περί αμφισβητούμενης κυριαρχίας σε νησίδες και γεωγραφικούς σχηματισμούς του Αιγαίου.
Η θεωρία των «γκρίζων ζωνών» επιστρέφει από την πίσω πόρτα
Η συγκεκριμένη διατύπωση παραπέμπει ευθέως στη μακρόχρονη τουρκική επιχειρηματολογία περί λεγόμενων «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο — μια θέση την οποία η Ελλάδα απορρίπτει.
Η πάγια ελληνική θέση είναι ότι τα ζητήματα κυριαρχίας έχουν ρυθμιστεί από τις διεθνείς συνθήκες και δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Η Αθήνα αναγνωρίζει ως τη μόνη ελληνοτουρκική διαφορά που μπορεί να παραπεμφθεί σε διεθνή δικαιοδοσία την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Ακριβώς γι’ αυτό έχει ιδιαίτερο βάρος η επιλογή της Άγκυρας να μιλήσει όχι μόνο για θαλάσσιες ζώνες, αλλά ξανά για κυριαρχία επί γεωγραφικών σχηματισμών.
Το ίδιο μοτίβο είχε εμφανιστεί μόλις στις 7 Αυγούστου
Η νέα τουρκική παρέμβαση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συγκριθεί με όσα συνέβησαν στις 7 Αυγούστου 2026.
Τότε η Τουρκία είχε αντιδράσει στο ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, δηλώνοντας και πάλι ότι το γεγονός πως το ελληνικό σχέδιο περιλαμβάνει το Αιγαίο δεν παράγει νομικά αποτελέσματα για την τουρκική πλευρά.
Και τότε ο Κετσελί είχε χρησιμοποιήσει ουσιαστικά την ίδια αναφορά σε γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων, κατά την τουρκική θέση, η κυριαρχία δεν έχει παραχωρηθεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.
Η επανάληψη της ίδιας φόρμουλας σε δύο διαφορετικούς ελληνικούς χωροταξικούς σχεδιασμούς μέσα σε λιγότερο από δύο εβδομάδες δείχνει ότι δεν πρόκειται απλώς για μια περιστασιακή αντίδραση σε ένα ενεργειακό σχέδιο.
Το πολιτικό μήνυμα της Άγκυρας είναι ευρύτερο: κάθε ελληνικός σχεδιασμός που απεικονίζει ή ρυθμίζει δραστηριότητες στο Αιγαίο επιχειρείται να συνδεθεί με το συνολικό πακέτο τουρκικών διεκδικήσεων.
Τι προβλέπει το νέο ελληνικό χωροταξικό
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ εγκρίθηκε με την απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/89998/3072/2026 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ’ 694/19.08.2026.
Καθορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη χωροθέτηση νέων έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και σταθμών αποθήκευσης, αντικαθιστώντας το πλαίσιο που ίσχυε από το 2008 και προσαρμόζοντας τον σχεδιασμό στους ενεργειακούς στόχους της χώρας έως το 2050.
Μεταξύ άλλων προβλέπει αυστηρότερα κριτήρια χωροθέτησης και διευρυμένες ζώνες αποκλεισμού, με ειδικές προβλέψεις για προστατευόμενες περιοχές, φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, τοπίο και τοπικές κοινωνίες.
Πρόκειται, δηλαδή, για εσωτερικό ελληνικό χωροταξικό και περιβαλλοντικό πλαίσιο το οποίο θεσπίζει κανόνες για το πού και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να εγκαθίστανται ενεργειακά έργα.
Η Άγκυρα ζητά αποφυγή «μονομερών ενεργειών»
Ο Κετσελί επανέλαβε επίσης την τουρκική θέση ότι σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες όπως το Αιγαίο και η Μεσόγειος πρέπει να αποφεύγονται οι «μονομερείς ενέργειες».
Υποστήριξε ότι το διεθνές δίκαιο της θάλασσας ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των παράκτιων κρατών και δήλωσε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να συνεργαστεί με την Ελλάδα.
Παράλληλα επικαλέστηκε τη Διακήρυξη των Αθηνών της 7ης Δεκεμβρίου 2023 και έκανε λόγο για επίλυση των προβλημάτων μέσω μιας «ειλικρινούς και ολοκληρωμένης προσέγγισης», με βάση το διεθνές δίκαιο, την ισότητα και την καλή γειτονία.
Το βασικό πρόβλημα παραμένει: Αθήνα και Άγκυρα μιλούν για διαφορετική ατζέντα
Πίσω από τις διπλωματικές διατυπώσεις βρίσκεται η θεμελιώδης διαφωνία που εδώ και χρόνια εμποδίζει οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο.
Η Αθήνα δηλώνει ότι υπάρχει μία και μόνη διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί σε διεθνή δικαιοδοσία: η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
Η Άγκυρα, αντίθετα, μιλά για ένα σύνολο «αλληλένδετων ζητημάτων του Αιγαίου» και επαναφέρει σε αυτά ζητήματα κυριαρχίας, αποστρατιωτικοποίησης και άλλες διεκδικήσεις που η ελληνική πλευρά δεν αναγνωρίζει ως διαφορές προς διαπραγμάτευση.
Και αυτό ακριβώς αποτυπώνεται ξανά στην αντίδραση για τις ΑΠΕ: ένα ελληνικό χωροταξικό πλαίσιο μετατρέπεται από την Τουρκία σε αφορμή για να επαναδιατυπωθεί ολόκληρη η ατζέντα των διεκδικήσεων στο Αιγαίο.
Το κρίσιμο: μέσα σε μόλις 12 ημέρες, η Τουρκία αντέδρασε σε δύο διαφορετικούς ελληνικούς χωροταξικούς σχεδιασμούς — για τον Τουρισμό και για τις ΑΠΕ — χρησιμοποιώντας την ίδια σχεδόν αναφορά σε αμφισβητούμενη κυριαρχία γεωγραφικών σχηματισμών. Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο ανεμογεννήτριες ή χωροταξία. Αφορά το ποια ζητήματα επιχειρεί η Άγκυρα να κρατά ανοικτά στο Αιγαίο.
