Ισχυρό δικαστικό φρένο στη διεκδίκηση του 13ου και 14ου μισθού στο Δημόσιο έβαλε η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας. Υπάρχει όμως μια κρίσιμη λεπτομέρεια που κινδυνεύει να χαθεί πίσω από το «όχι» του ΣτΕ: το Δικαστήριο δεν αποφάσισε ότι τα δώρα απαγορεύεται να επιστρέψουν. Αποφάσισε ότι η κυβέρνηση και ο νομοθέτης δεν υποχρεούνται συνταγματικά ή από το ευρωπαϊκό δίκαιο να τα επαναφέρουν.
Με την απόφαση 1201/2026, η Ολομέλεια έκρινε ότι η διατήρηση της κατάργησης των επιδομάτων Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας για τους δημοσίους υπαλλήλους δεν συνιστά αντισυνταγματική παράλειψη του νομοθέτη ούτε παραβιάζει, με βάση τα επιχειρήματα που εξετάστηκαν, το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η απόφαση κλείνει ουσιαστικά τον συγκεκριμένο δικαστικό δρόμο που είχε ανοίξει μέσω της πρότυπης δίκης. Δεν κλείνει όμως τον πολιτικό δρόμο. Και από εδώ και πέρα αυτή η διάκριση αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Τι ΔΕΝ είπε το ΣτΕ:
Δεν έκρινε ότι ο 13ος και ο 14ος μισθός είναι αντισυνταγματικοί.
Δεν απαγόρευσε στη Βουλή να τους επαναφέρει.
Δεν εμποδίζει μια κυβέρνηση να νομοθετήσει στο μέλλον την πλήρη ή μερική επιστροφή των δώρων.
Τι ακριβώς κρίθηκε στην πρότυπη δίκη
Η υπόθεση ξεκίνησε από αγωγή δημοσίου υπαλλήλου στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, υπέρ του οποίου είχε παρέμβει η ΑΔΕΔΥ.
Ο εργαζόμενος ζητούσε την καταβολή δύο επιπλέον βασικών μισθών ετησίως για την περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2023 έως 31 Δεκεμβρίου 2024, υποστηρίζοντας ότι η συνεχιζόμενη μη επαναφορά των επιδομάτων εορτών και αδείας παραβιάζει συνταγματικές και ευρωπαϊκές διατάξεις.
Η υπόθεση έφτασε στην Ολομέλεια μέσω της διαδικασίας της πρότυπης δίκης, ώστε να δοθεί απάντηση σε ζητήματα που αφορούν ευρύτερα τους εργαζομένους στο Δημόσιο.
Το ΣτΕ έβαλε μπροστά τη δημοσιονομική σταθερότητα
Στο σκεπτικό του, το Ανώτατο Δικαστήριο εξέτασε τη δημοσιονομική πορεία της Ελλάδας μετά το 2018, τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, την εξέλιξη των μισθών στο Δημόσιο και τη μόνιμη επιβάρυνση που θα προκαλούσε η χορήγηση δύο επιπλέον βασικών μισθών σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους.
Κατέληξε ότι η επιλογή του νομοθέτη να μην επαναφέρει τα δώρα μπορεί να δικαιολογηθεί από λόγους δημοσίου συμφέροντος που συνδέονται με τη δημοσιονομική ευστάθεια.
Παράλληλα, το ΣτΕ έκρινε ότι από τα στοιχεία που είχε ενώπιόν του δεν προέκυψε πως η μη καταβολή των συγκεκριμένων επιδομάτων θέτει σε κίνδυνο την αξιοπρεπή διαβίωση των εργαζομένων που μισθοδοτούνται από το Δημόσιο.
Η ουσία του σκεπτικού: το ΣτΕ αναγνώρισε στον νομοθέτη ευρύ περιθώριο να αποφασίζει πώς κατανέμονται οι δημόσιες δαπάνες και έκρινε ότι η μη επαναφορά των δώρων βρίσκεται μέσα σε αυτό το περιθώριο.
Ιδιωτικός τομέας με δώρα, Δημόσιο χωρίς – Τι είπε για την ανισότητα
Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα των εργαζομένων αφορά τη διαφορετική μεταχείριση μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Στον ιδιωτικό τομέα εξακολουθούν να καταβάλλονται δώρο Χριστουγέννων, δώρο Πάσχα και επίδομα αδείας. Στο Δημόσιο έχουν καταργηθεί πλήρως από το 2012.
Η πλειοψηφία του ΣτΕ έκρινε ότι αυτή η διαφοροποίηση δεν παραβιάζει την αρχή της ισότητας, επειδή οι δημόσιοι υπάλληλοι τελούν υπό διαφορετικό συνταγματικό και υπηρεσιακό καθεστώς και επειδή οι αποδοχές τους επηρεάζουν άμεσα τα οικονομικά της Γενικής Κυβέρνησης.
Ωστόσο, ακριβώς σε αυτό το σημείο καταγράφηκε μειοψηφία έξι μελών της Ολομέλειας, τα οποία διατύπωσαν διαφορετική άποψη ως προς την αρχή της ισότητας.
Η μειοψηφία δεν άλλαξε το αποτέλεσμα της δίκης, δείχνει όμως ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν ήταν νομικά αυτονόητο ούτε κρίθηκε ομόφωνα.
Γιατί δεν βοήθησε η ευρωπαϊκή Οδηγία
Η πλευρά του εργαζομένου είχε επικαλεστεί και την ευρωπαϊκή Οδηγία 2022/2041 για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς.
Το ΣτΕ έλαβε υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 11ης Νοεμβρίου 2025 στην υπόθεση C-19/23, με την οποία επιβεβαιώθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει γενική αρμοδιότητα να καθορίζει άμεσα το ύψος των αποδοχών στα κράτη-μέλη.
Έτσι, έκρινε ότι η Οδηγία δεν παρέχει στον δημόσιο υπάλληλο ένα συγκεκριμένο και άμεσα απαιτητό δικαίωμα για καταβολή 13ου και 14ου μισθού.
Και εδώ αρχίζει το δύσκολο κομμάτι για την κυβέρνηση
Η απόφαση μπορεί να αποτελεί δικαστική νίκη για τη θέση που διαχρονικά υπερασπίζεται το Δημόσιο απέναντι στις σχετικές αξιώσεις. Δεν αποτελεί όμως δικαστική εντολή προς την κυβέρνηση να μην επαναφέρει τα δώρα.
Αντιθέτως, το ίδιο το σκεπτικό επιβεβαιώνει ότι η διαμόρφωση του μισθολογικού καθεστώτος αποτελεί υπόθεση του εθνικού νομοθέτη.
Με απλά λόγια, αν αύριο υπάρξει πολιτική βούληση και ψηφιστεί σχετική νομοθεσία, το συγκεκριμένο «όχι» του ΣτΕ δεν αποτελεί απαγόρευση επαναφοράς του 13ου ή του 14ου μισθού.
Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία επειδή ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη δηλώσει ότι η επιστροφή του 13ου μισθού δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς.
Άρα μετά την απόφαση του ΣτΕ η εικόνα γίνεται καθαρότερη: ο δικαστικός δρόμος κλείνει, αλλά η πολιτική δυνατότητα παραμένει. Εάν τα δώρα δεν επιστρέψουν, δεν θα είναι επειδή το ΣτΕ απαγόρευσε την επαναφορά τους.
Η κυβέρνηση έχει ήδη κάνει την επιλογή της
Η κυβερνητική γραμμή είχε διατυπωθεί ξεκάθαρα πριν ακόμη δημοσιευθεί η πλήρης απόφαση.
Τον Ιούνιο, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωνε ότι ο 13ος μισθός δεν βρίσκεται στους άμεσους κυβερνητικούς στόχους, υποστηρίζοντας ότι μέρος της ενίσχυσης έχει ήδη δοθεί μέσω αυξήσεων.
Αντίστοιχα, το οικονομικό επιτελείο έχει προτάξει το δημοσιονομικό κόστος και έχει επιλέξει άλλες παρεμβάσεις σε μισθούς και φορολογία αντί της οριζόντιας επαναφοράς των δώρων.
Αυτή είναι πολιτική και δημοσιονομική επιλογή. Και μετά την 1201/2026 είναι ακόμη δυσκολότερο να συγχέεται με κάποια δήθεν δικαστική απαγόρευση.
Από τα δικαστήρια πλέον στη Βουλή και στην κάλπη
Για την ΑΔΕΔΥ και τους εργαζομένους, η απόφαση αποτελεί σαφώς σοβαρή ήττα στη στρατηγική δικαστικής διεκδίκησης.
Το αίτημα όμως δεν εξαφανίζεται. Αλλάζει πεδίο.
Από εδώ και πέρα, η επιστροφή του 13ου και 14ου μισθού δεν μπορεί να παρουσιάζεται πρωτίστως ως υπόθεση που «θα λύσουν τα δικαστήρια». Μετατρέπεται ακόμη περισσότερο σε πολιτικό αίτημα προς την εκάστοτε κυβέρνηση και τη Βουλή.
Και αυτό σημαίνει ότι η απάντηση στο ερώτημα «θα επιστρέψουν τα δώρα;» βρίσκεται πλέον πολύ λιγότερο στο ΣτΕ και πολύ περισσότερο στις πολιτικές προτεραιότητες που θα επιλέξει η κυβέρνηση.
Το κρίσιμο: το ΣτΕ είπε ότι η Πολιτεία δεν υποχρεούται να επαναφέρει τον 13ο και τον 14ο μισθό. Δεν είπε ότι δεν μπορεί να τους επαναφέρει. Από εδώ και πέρα, λοιπόν, η απάντηση βρίσκεται στην πολιτική βούληση — και η ευθύνη δεν μπορεί να μεταφερθεί στους δικαστές.
