Η επιδημιολογική εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα επιδεινώνεται αισθητά, με την Αττική και ιδιαίτερα το ανατολικό τμήμα της να βρίσκεται στο επίκεντρο της φετινής δραστηριότητας. Τα τελευταία επίσημα στοιχεία δείχνουν όχι μόνο σημαντική αύξηση των διαγνωσμένων περιστατικών, αλλά και μια πραγματικότητα που δεν αποτυπώνεται πλήρως στον αριθμό των εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων.
Έως τις 19 Αυγούστου 2026 είχαν καταγραφεί 157 εγχώρια κρούσματα και 13 θάνατοι. Μόνο μέσα στην τελευταία εβδομάδα δηλώθηκαν 47 νέα εγχώρια κρούσματα και τέσσερις ακόμη θάνατοι.
Από τα 157 κρούσματα, τα 116 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση, ενώ 41 είχαν ηπιότερες εκδηλώσεις ή δεν παρουσίασαν προσβολή του ΚΝΣ.
Η σύγκριση με το 2025 είναι αποκαλυπτική. Σε ολόκληρη την περσινή περίοδο είχαν καταγραφεί 96 εγχώρια κρούσματα και 9 θάνατοι. Δηλαδή, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η φετινή περίοδος μετάδοσης, το 2026 έχει ήδη ξεπεράσει αισθητά το σύνολο της προηγούμενης χρονιάς.
Ο αριθμός «140» και τι πραγματικά σημαίνει
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε έναν αριθμό που συχνά αναπαράγεται λανθασμένα. Δεν ισχύει ότι για κάθε ένα από τα 157 επιβεβαιωμένα κρούσματα υπάρχουν αυτομάτως άλλα 140 αδιάγνωστα.
Ο ΕΟΔΥ παραπέμπει σε οροεπιδημιολογική μελέτη που είχε πραγματοποιηθεί το 2010, σύμφωνα με την οποία για κάθε ένα κρούσμα λοίμωξης με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος αντιστοιχούν περίπου 140 άτομα που έχουν μολυνθεί, με ήπια συμπτώματα ή χωρίς κανένα σύμπτωμα.
Γιατί η διαφορά είναι τόσο μεγάλη;
Η μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων που μολύνονται δεν φτάνει ποτέ σε εργαστηριακή διάγνωση. Περίπου το 80% παραμένει ασυμπτωματικό, περίπου το 20% εμφανίζει ήπια νόσο και λιγότερο από το 1% εμφανίζει σοβαρή μορφή που προσβάλλει το νευρικό σύστημα.
Ανατολική Αττική: Σπάτα και Μαρκόπουλο στο επίκεντρο
Η γεωγραφική συγκέντρωση των περιστατικών προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Τα περισσότερα κρούσματα εντοπίζονται στην Ανατολική Αττική, ενώ σημαντική δραστηριότητα καταγράφεται και σε άλλες περιοχές του Λεκανοπεδίου.
- Σπάτα – Αρτέμιδα: 14 κρούσματα
- Μαρκόπουλο Μεσογαίας: 11
- Βάρη – Βούλα – Βουλιαγμένη: 9
- Αγία Παρασκευή: 6
- Παλλήνη: 5
- Χαλάνδρι: 5
- Γλυφάδα: 4
Η εικόνα αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή τα κουνούπια που μεταδίδουν τον ιό δεν διανύουν συνήθως πολύ μεγάλες αποστάσεις. Η γεωγραφική συγκέντρωση των ανθρώπινων περιστατικών αποτελεί επομένως ένδειξη έντονης τοπικής κυκλοφορίας του ιού.
Το σενάριο με τα μολυσμένα πτηνά και τον Daniel
Η ακριβής αιτία της φετινής έξαρσης δεν έχει προσδιοριστεί με βεβαιότητα. Ο καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Γκίκας Μαγιορκίνης έχει επισημάνει ότι η συγκέντρωση περιστατικών σε συγκεκριμένες περιοχές υποδηλώνει την παρουσία μολυσμένων πληθυσμών πτηνών.
Ο κύκλος μετάδοσης ξεκινά κυρίως από τα πτηνά: τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στον άνθρωπο.
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται από τους επιστήμονες συνδέει τη σημερινή γεωγραφική εικόνα με πιθανές μετακινήσεις πληθυσμών πτηνών μετά την κακοκαιρία Daniel του 2023, όταν η Θεσσαλία αποτελούσε περιοχή έντονης δραστηριότητας του ιού. Πρόκειται, ωστόσο, για επιστημονική υπόθεση και όχι για αποδεδειγμένη αιτιώδη σχέση.
Η Ελλάδα στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης
Η αυξημένη δραστηριότητα δεν αποτελεί μόνο ελληνικό φαινόμενο. Το ECDC έχει προειδοποιήσει ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου συνεχίζει να εξαπλώνεται σε νέες περιοχές της Ευρώπης και ότι η μετάδοση συνήθως κορυφώνεται μέσα στον Αύγουστο και στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Στην τελευταία ευρωπαϊκή εβδομαδιαία αποτύπωση με στοιχεία έως τις 13 Αυγούστου, η Ελλάδα βρισκόταν δεύτερη σε αριθμό τοπικά μεταδιδόμενων κρουσμάτων, πίσω από την Ιταλία. Η Ιταλία είχε αναφέρει 224 περιστατικά και η Ελλάδα 105, πριν δηλαδή ενσωματωθούν στα ευρωπαϊκά δεδομένα τα νεότερα ελληνικά στοιχεία των 157 κρουσμάτων.
Οι ψεκασμοί αυξήθηκαν – Αρκούν;
Η Περιφέρεια Αττικής ανακοίνωσε ότι έχει αυξήσει κατά 30% τους φετινούς ψεκασμούς κατά των κουνουπιών, τόσο από εδάφους όσο και από αέρος, ενώ δηλώνει ότι βρίσκεται σε αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Η αύξηση των παρεμβάσεων είναι δεδομένη. Το ερώτημα, όμως, που τίθεται πλέον είναι εάν η ένταση, η έγκαιρη έναρξη και ο συντονισμός των μέτρων είναι επαρκείς για μια περίοδο κατά την οποία η χώρα έχει ήδη ξεπεράσει από τον Αύγουστο τα συνολικά κρούσματα και τους θανάτους ολόκληρου του 2025.
Ο ίδιος ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι για την αποτελεσματική πρόληψη απαιτούνται παράλληλα επιδημιολογική επιτήρηση, ολοκληρωμένα προγράμματα διαχείρισης των κουνουπιών και ατομικά μέτρα προστασίας. Η αντιμετώπιση, δηλαδή, δεν εξαντλείται στον αριθμό των ψεκασμών.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Οι περισσότεροι άνθρωποι που θα μολυνθούν δεν θα καταλάβουν ποτέ ότι ήρθαν σε επαφή με τον ιό. Όταν εμφανιστεί ήπια νόσος, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, αδυναμία, μυϊκούς και αρθρικούς πόνους, γαστρεντερικές ενοχλήσεις ή εξάνθημα.
Στη σοβαρή μορφή μπορεί να εμφανιστούν υψηλός πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, δυσκαμψία του αυχένα, σύγχυση, αποπροσανατολισμός, σπασμοί, διαταραχές βάδισης, παράλυση ή άλλες νευρολογικές εκδηλώσεις.
Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσου αντιμετωπίζουν κυρίως οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας, οι ανοσοκατεσταλμένοι και όσοι έχουν χρόνια υποκείμενα νοσήματα.
Δεν υπάρχει σήμερα ειδική θεραπεία ούτε διαθέσιμο εμβόλιο για τον άνθρωπο. Στις σοβαρές περιπτώσεις η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική και μπορεί να απαιτηθεί νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.
Η περίοδος κινδύνου δεν έχει τελειώσει
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι βρισκόμαστε ακόμη μέσα στην περίοδο αυξημένης μετάδοσης. Το ECDC επισημαίνει ότι η κυκλοφορία του ιού στην Ευρώπη συνήθως κορυφώνεται τον Αύγουστο και στις αρχές Σεπτεμβρίου, γεγονός που σημαίνει ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί πως η φετινή εικόνα έχει ολοκληρωθεί.
Ο ΕΟΔΥ συστήνει μέτρα προστασίας από τα κουνούπια σε ολόκληρη τη χώρα και ιδιαίτερη συνέπεια στις περιοχές όπου έχουν ήδη εμφανιστεί περιστατικά. Η αποφυγή τσιμπημάτων, η χρήση κατάλληλων εντομοαπωθητικών και σιτών και η απομάκρυνση στάσιμων νερών γύρω από κατοικίες παραμένουν κρίσιμα μέτρα.
Τα 157 καταγεγραμμένα περιστατικά δεν περιγράφουν από μόνα τους ολόκληρη την έκταση της κυκλοφορίας του ιού. Εκείνο που πλέον χρειάζεται είναι συνεχής επιτήρηση, έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών και μέτρα που θα αξιολογούνται από το αποτέλεσμά τους — όχι μόνο από τον αριθμό των παρεμβάσεων που ανακοινώνονται.
