Νέα και ιδιαίτερα ηχηρή ευρωπαϊκή καταδίκη προκαλεί η απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να προχωρήσει σε διαγωνισμούς κατασκευής κατοικιών στο σχέδιο εποικισμού Ε1, στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε την κίνηση «απαράδεκτη», προειδοποιώντας ότι υπονομεύει ευθέως την προοπτική λύσης δύο κρατών.
Η παρέμβαση της φον ντερ Λάιεν έρχεται σε συνέχεια κοινής καταδίκης από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τον Καναδά, καθώς το σχέδιο Ε1 δεν αντιμετωπίζεται ως ακόμη μία επέκταση ισραηλινού εποικισμού, αλλά ως παρέμβαση με κρίσιμες γεωγραφικές και πολιτικές συνέπειες για το μέλλον των παλαιστινιακών εδαφών.
«Απαράδεκτη» απόφαση, λέει η φον ντερ Λάιεν
Η πρόεδρος της Κομισιόν τοποθετήθηκε δημόσια στις 21 Αυγούστου, μετά την απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να προχωρήσει στην έκδοση κατασκευαστικών διαγωνισμών για το Ε1.
«Η απόφαση της ισραηλινής κυβέρνησης να δημοσιεύσει διαγωνισμούς κατασκευής για το σχέδιο εποικισμού Ε1 είναι απαράδεκτη», ανέφερε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιτίθεται εδώ και καιρό σε αυτή την κίνηση.
Όπως επισήμανε, η υλοποίηση του σχεδίου υπονομεύει τη λύση των δύο κρατών, καθώς διασπά τη Δυτική Όχθη και πλήττει την εδαφική συνέχεια των παλαιστινιακών περιοχών.
Τι ακριβώς είναι το Ε1 και γιατί θεωρείται «κόκκινη γραμμή»
Η περιοχή Ε1 βρίσκεται ανατολικά της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, κοντά στον ισραηλινό οικισμό Μααλέ Αντουμίμ. Η κατασκευή ενός μεγάλου ισραηλινού οικιστικού συγκροτήματος στο συγκεκριμένο σημείο έχει προκαλέσει εδώ και δεκαετίες έντονες διεθνείς αντιδράσεις.
Ο λόγος είναι γεωγραφικός αλλά και βαθιά πολιτικός: η ανάπτυξη του Ε1 θα παρεμβληθεί στον άξονα που συνδέει παλαιστινιακές περιοχές της Δυτικής Όχθης και θα δυσχεράνει σημαντικά την εδαφική σύνδεσή τους με την Ανατολική Ιερουσαλήμ, την οποία οι Παλαιστίνιοι διεκδικούν ως πρωτεύουσα ενός μελλοντικού κράτους.
ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ
Η διεθνής αντίδραση δεν αφορά απλώς τον αριθμό των νέων κατοικιών. Αφορά το σημείο στο οποίο σχεδιάζονται και το κατά πόσο η κατασκευή τους μπορεί να καταστήσει ακόμη δυσκολότερη τη δημιουργία ενός γεωγραφικά βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους.
Σύμφωνα με την ισραηλινή οργάνωση Peace Now, στις 18 Αυγούστου 2026 άνοιξε νέος διαγωνισμός για 1.234 κατοικίες στο Ε1. Οι μονάδες αυτές αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου εγκεκριμένου σχεδιασμού για 3.401 κατοικίες στην περιοχή.
Κοινή απαίτηση προς το Ισραήλ: Ανακαλέστε το σχέδιο
Μία ημέρα πριν από την τοποθέτηση της φον ντερ Λάιεν, οι ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ολλανδίας, της Νορβηγίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και του Καναδά είχαν εκδώσει κοινή ανακοίνωση, χαρακτηρίζοντας επίσης «απαράδεκτη» την απόφαση.
Στην κοινή δήλωση επισημαίνεται ότι το Ε1 θα πλήξει την προοπτική λύσης δύο κρατών και την εδαφική συνέχεια των παλαιστινιακών περιοχών, ενώ οι κυβερνήσεις καλούν το Ισραήλ να ανακαλέσει άμεσα τα σχέδια και να τερματίσει την επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Όχθη.
Η κοινή ανακοίνωση προχωρά μάλιστα ένα βήμα παραπέρα: προειδοποιεί επιχειρήσεις να μην συμμετάσχουν στους διαγωνισμούς, επικαλούμενη πιθανές νομικές συνέπειες και κινδύνους για τη φήμη τους.
Το διεθνές δίκαιο και οι ισραηλινοί εποικισμοί
Η επίσημη κοινή δήλωση των επτά χωρών επαναλαμβάνει ότι, κατά τη θέση της διεθνούς κοινότητας και των Ηνωμένων Εθνών, οι ισραηλινοί εποικισμοί στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη είναι παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου.
Το Ισραήλ αμφισβητεί αυτή την ερμηνεία και αντιμετωπίζει διαφορετικά το νομικό καθεστώς των συγκεκριμένων εδαφών. Ωστόσο, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και η μεγάλη πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας έχουν επανειλημμένα απορρίψει τη νομιμότητα των εποικισμών.
Το Ε1 δεν εμφανίστηκε τώρα
Το σχέδιο έχει ιστορία δεκαετιών και κατά το παρελθόν πάγωσε επανειλημμένα εξαιτίας ισχυρών διεθνών πιέσεων. Η σημερινή ισραηλινή κυβέρνηση όμως έχει επιταχύνει σημαντικά την προώθησή του.
Ήδη από τον Αύγουστο του 2025, ο Ισραηλινός υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς είχε παρουσιάσει την προώθηση του Ε1 ως μέσο για να ακυρωθεί στην πράξη η προοπτική δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους. Λίγες ημέρες αργότερα το σχέδιο έλαβε την τελική έγκριση της αρμόδιας επιτροπής σχεδιασμού.
Από τις καταδίκες στις πραγματικές πιέσεις
Η νέα ευρωπαϊκή παρέμβαση είναι σαφής ως προς το πολιτικό μήνυμα: το Ε1 θεωρείται απειλή για τη δυνατότητα δημιουργίας βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους και όχι μία συνηθισμένη πολεοδομική επέκταση.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η επαναλαμβανόμενη διπλωματική καταδίκη θα μετατραπεί σε ουσιαστική ευρωπαϊκή πίεση. Η ίδια η φον ντερ Λάιεν είχε ήδη από το 2025 προειδοποιήσει ότι η εξέλιξη του Ε1 εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια υπονόμευσης της λύσης δύο κρατών.
Το διακύβευμα πλέον ξεπερνά έναν ακόμη εποικισμό: αφορά το αν θα παραμείνει πραγματικά εφικτή στο έδαφος η λύση δύο κρατών που η ίδια η Ευρώπη δηλώνει ότι υπερασπίζεται.
