Άλλο ένα κυβερνητικό success story στήθηκε πάνω σε έναν εντυπωσιακό αριθμό: 300 κωδικοί σχολικών ειδών με μειωμένες τιμές στα σούπερ μάρκετ. Μόνο που πίσω από τη λέξη «έκπτωση» κρύβεται το βασικό που δεν λέει η κυβέρνηση: κανείς δεν σου αποδεικνύει ότι η τελική τιμή στο ράφι είναι πράγματι φθηνότερη από αυτή που θα έβρισκες στο βιβλιοπωλείο ή σε άλλο κατάστημα.
Ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος παρουσίασε στο Υπουργικό Συμβούλιο την πορεία της λεγόμενης «Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών», ανακοινώνοντας ότι έξι αλυσίδες συμμετέχουν με μειώσεις σε 300 κωδικούς σχολικών ειδών.
Η κυβερνητική επικοινωνία είναι εύκολη: 300 προϊόντα, μειώσεις, σχολεία, ανακούφιση της οικογένειας. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι άλλο: σε ποια τελική τιμή θα τα αγοράσει ο γονιός;
ΤΟ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
Η κυβέρνηση μετρά «κωδικούς σε έκπτωση». Ο γονιός όμως δεν πληρώνει κωδικούς ούτε ποσοστά. Πληρώνει ευρώ στο ταμείο.
Η πρώτη κοροϊδία: έκπτωση δεν σημαίνει φθηνότερη αγορά
Στα σχολικά είδη δεν υπάρχει μία ενιαία λιανική τιμή που να ισχύει παντού. Ο προμηθευτής διαθέτει το προϊόν στη χονδρική και κάθε επιχείρηση διαμορφώνει τη δική της τελική τιμή λιανικής, μέσα στο πλαίσιο της νομοθεσίας και του ανταγωνισμού.
Αυτό σημαίνει ότι το ίδιο ή παρόμοιο τετράδιο μπορεί να πωλείται 2 ευρώ σε ένα σούπερ μάρκετ, 1,60 ευρώ σε ένα βιβλιοπωλείο και 1,80 ευρώ σε μια μεγάλη αλυσίδα ειδών γραφείου.
Άρα το γεγονός ότι το πρώτο κατάστημα θα εμφανίσει μια «έκπτωση» 10% και θα ρίξει την τιμή του στα 1,80 ευρώ δεν σημαίνει ότι έγινε ξαφνικά η καλύτερη αγορά.
Το απλό που αποφεύγουν να πουν: Ένα προϊόν μπορεί να έχει πραγματική και νόμιμη έκπτωση και παρ’ όλα αυτά να παραμένει ακριβότερο από το ίδιο ή αντίστοιχο προϊόν σε άλλο κατάστημα.
Κι όμως, η κυβερνητική ανακοίνωση δεν συνοδεύεται από μια πραγματική σύγκριση της τελικής τιμής των 300 προϊόντων με τις τιμές της υπόλοιπης αγοράς.
Άρα το «300 σχολικά σε έκπτωση» είναι ένας αριθμός που ακούγεται ωραίος στα δελτία ειδήσεων. Δεν είναι απόδειξη ότι το σχολικό καλάθι έγινε φθηνότερο.
Και το περίφημο 7%; Ούτε αυτό είναι αυτό που νομίζεις
Η κυβέρνηση έχει επίσης προβάλει μέση μείωση περίπου 7% στο πλαίσιο της ευρύτερης πρωτοβουλίας για μειώσεις τιμών.
Μόνο που το περίπου 7% αφορά τους 850 κωδικούς επώνυμων και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας που είχαν ενταχθεί στην πρωτοβουλία και δεν αποτελεί ανακοινωμένη μέση έκπτωση ειδικά για τους 300 κωδικούς σχολικών ειδών.
Προσέξτε το framing: Όταν το «7%» εμφανίζεται δίπλα στους «300 κωδικούς σχολικών», ο καταναλωτής εύκολα σχηματίζει την εντύπωση ότι η ίδια μείωση αφορά και τα σχολικά. Αυτό δεν προκύπτει από τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί.
Ναι, υπάρχουν κανόνες για τις εκπτώσεις – αλλά δεν σώζουν το κυβερνητικό αφήγημα
Η νομοθεσία δεν επιτρέπει σε έναν έμπορο να ανεβάζει αυθαίρετα σήμερα μια τιμή και αύριο να παρουσιάζει τη διαφορά ως πραγματική έκπτωση. Για την ανακοίνωση μείωσης τιμής ισχύει ο κανόνας της προγενέστερης τιμής και, κατά κανόνα, λαμβάνεται υπόψη η χαμηλότερη τιμή που είχε εφαρμοστεί τις προηγούμενες 30 ημέρες.
Άρα η ένσταση δεν είναι ότι κάθε έκπτωση είναι αυτομάτως πλαστή.
Η ουσία είναι πιο σοβαρή: ακόμη και μια απολύτως νόμιμη έκπτωση δεν αποδεικνύει ότι αγοράζεις φθηνά.
Η νομοθεσία μπορεί να ελέγξει αν το «-10%» είναι πραγματικό σε σχέση με την προηγούμενη τιμή του ίδιου καταστήματος. Δεν σου λέει όμως αν το προϊόν των 1,80 ευρώ κοστίζει 1,50 ευρώ στο βιβλιοπωλείο δύο δρόμους πιο κάτω.
Η δεύτερη κοροϊδία: κάνουν ότι τα σχολικά αγοράζονται μόνο από σούπερ μάρκετ
Το άλλο κομμάτι που σχεδόν εξαφανίζεται από την κυβερνητική παρουσίαση είναι η ίδια η πραγματική αγορά των σχολικών ειδών.
Τα σχολικά δεν είναι γάλα, μακαρόνια ή απορρυπαντικό. Η αγορά τους στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στα βιβλιοπωλεία και βιβλιοχαρτοπωλεία, όπου η ποικιλία είναι κατά κανόνα πολύ μεγαλύτερη και ο καταναλωτής μπορεί να βρει πολύ περισσότερες επιλογές ανά είδος, ποιότητα και τιμή.
Τετράδια, μολύβια, στυλό, μαρκαδόροι, μπλοκ, γεωμετρικά όργανα, φάκελοι, ντοσιέ, κασετίνες και δεκάδες ακόμη προϊόντα διατίθενται σε πολλαπλές ποιότητες και επίπεδα τιμής.
Κι όμως, η κυβέρνηση παρουσιάζει τη συμφωνία με τις μεγάλες αλυσίδες σαν να έχει λύσει το πρόβλημα του σχολικού κόστους, χωρίς να δείχνει αν οι τελικές τιμές των προϊόντων αυτών είναι πράγματι καλύτερες από εκείνες της εξειδικευμένης αγοράς.
ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΠΑΝΤΑ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ
Αν οι 300 «εκπτωτικοί» κωδικοί είναι τόσο μεγάλη επιτυχία, γιατί δεν δημοσιεύονται δίπλα-δίπλα οι τελικές τους τιμές και οι αντίστοιχες τιμές που βρίσκει ο καταναλωτής στα βιβλιοπωλεία και στην υπόλοιπη αγορά;
Το ίδιο έργο ξανά: πολλές ανακοινώσεις, λίγη πραγματική σύγκριση
Η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα χρησιμοποιήσει εθελοντικές συμφωνίες, αριθμούς προϊόντων, «καλάθια» και ποσοστά μειώσεων ως βασικά εργαλεία της επικοινωνιακής της πολιτικής απέναντι στην ακρίβεια.
Όμως για μια οικογένεια που πρέπει μέσα σε λίγες ημέρες να αγοράσει σχολική τσάντα, κασετίνα, τετράδια, γραφική ύλη και δεκάδες μικροπράγματα για ένα ή περισσότερα παιδιά, η επικοινωνία δεν πληρώνει τον λογαριασμό.
Το μόνο μέγεθος που έχει πραγματική σημασία είναι το συνολικό ποσό στο ταμείο.
Θέλουν να αποδείξουν ότι είναι επιτυχία; Πανεύκολο
Αν το υπουργείο θέλει να αποδείξει ότι πράγματι πέτυχε κάτι ουσιαστικό για τις οικογένειες, υπάρχει ένας πολύ απλός και απολύτως διαφανής τρόπος.
Για κάθε έναν από τους 300 κωδικούς να δημοσιεύσει:
- το ακριβές προϊόν και τη συσκευασία,
- την προηγούμενη πραγματική τιμή,
- τη νέα τελική τιμή,
- το ποσοστό μείωσης,
- την αλυσίδα στην οποία διατίθεται,
- και τη σύγκριση με αντίστοιχες τιμές της υπόλοιπης αγοράς.
Τότε θα ξέρουμε αν υπάρχει πραγματική ανακούφιση ή απλώς ακόμη ένα κυβερνητικό πυροτέχνημα.
Γιατί αυτό είναι το πρόβλημα: Η κυβέρνηση δεν ανακοίνωσε ότι τα σχολικά έγιναν τα φθηνότερα της αγοράς. Ανακοίνωσε ότι 300 κωδικοί θα έχουν μειωμένη τιμή. Και μετά άφησε την επικοινωνία να κάνει τα υπόλοιπα.
Η ΟΥΣΙΑ
Μας λένε «300 σχολικά σε έκπτωση» και περιμένουν χειροκρότημα. Όμως καμία έκπτωση δεν έχει αξία αν δεν ξέρεις πόσο κοστίζει τελικά το προϊόν σε σχέση με την πραγματική αγορά. Ο γονιός δεν αγοράζει κυβερνητικές ανακοινώσεις. Αγοράζει σχολικά – και εκεί η μόνη αλήθεια είναι η τελική τιμή στο ταμείο.
