Σε ακόμη σκληρότερη γραμμή απέναντι στο Ιράν εμφανίστηκε τη Δευτέρα ο Ντόναλντ Τραμπ, την ώρα που εξέπνευσε η προθεσμία των 60 ημερών για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έδωσε νέα προθεσμία και δήλωσε ότι «δεν βιάζεται». Αντίθετα, κάλεσε ευθέως το Ιράν να παραδοθεί, χρησιμοποιώντας μία από τις σκληρότερες διατυπώσεις του από την έναρξη της κρίσης.
ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΡΑΜΠ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΤΕΧΕΡΑΝΗ
«Θα πρέπει να υψώσουν τη λευκή σημαία της παράδοσης».
Μιλώντας στο Fox News, ο Τραμπ ανέφερε παράλληλα ότι δεν θέτει συγκεκριμένο χρονικό όριο για τις επόμενες κινήσεις του.
«Δεν έχω χρονοδιάγραμμα. Δεν βιάζομαι», δήλωσε, την ώρα που οι συνομιλίες παραμένουν σε αδιέξοδο και η αντιπαράθεση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να βρίσκεται στον πυρήνα της κρίσης.
Έληξε η προθεσμία των 60 ημερών χωρίς τελική συμφωνία
Το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είχε υπογραφεί στις 17 Ιουνίου και προέβλεπε μέγιστη περίοδο 60 ημερών για τη διαπραγμάτευση μιας τελικής συμφωνίας, με δυνατότητα παράτασης μόνο με κοινή συναίνεση των δύο πλευρών.
Η προθεσμία εξέπνευσε τη Δευτέρα 17 Αυγούστου χωρίς να έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία.
Το ίδιο το προσωρινό πλαίσιο είχε ήδη ουσιαστικά καταρρεύσει πολύ νωρίτερα. Ο Τραμπ το είχε χαρακτηρίσει «τελειωμένο» στις 7 Ιουλίου, ενώ περίπου μία εβδομάδα αργότερα το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι θεωρούσε τις δικές του δεσμεύσεις «σε αναστολή».
Τι μένει σήμερα: Η προθεσμία έληξε, τελική συμφωνία δεν υπάρχει και ο Τραμπ δεν ανακοίνωσε νέα διορία. Αντίθετα, πέρασε από τη γλώσσα της διαπραγμάτευσης στη γλώσσα της «παράδοσης».
Απευθείας δίαυλος με τους Φρουρούς της Επανάστασης
Παρά τη σκληρή δημόσια ρητορική, ο Τραμπ επιβεβαίωσε ότι υπάρχει απευθείας παρασκηνιακός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ της αμερικανικής πλευράς και στελεχών των Φρουρών της Επανάστασης.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τους Ιρανούς «καλούς παίκτες πόκερ», υποστηρίζοντας όμως ότι βρίσκονται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
Παράλληλα επανέλαβε ότι ο βασικός και αδιαπραγμάτευτος στόχος της Ουάσιγκτον είναι το Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Η αμερικανική γραμμή: Ο Τραμπ δηλώνει ότι δεν βιάζεται για συμφωνία, αλλά ταυτόχρονα κρατά ανοιχτό απευθείας κανάλι επικοινωνίας με την ισχυρότερη στρατιωτική δομή του ιρανικού καθεστώτος.
Ακραία απειλή και προς το Ομάν: «Θα τους βομβαρδίσουμε»
Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσε η τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου για το Ομάν.
Το σουλτανάτο βρίσκεται σε συνομιλίες με την Τεχεράνη για τη διαμόρφωση συμφωνίας σχετικά με την εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Όταν ρωτήθηκε για τον ρόλο του Ομάν, ο Τραμπ δεν επέλεξε καθόλου τη διπλωματική οδό.
Η ΑΠΕΙΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΟΜΑΝ
Ο Τραμπ δήλωσε ότι εάν το Ομάν «μπει στη μέση», οι ΗΠΑ θα το βομβαρδίσουν.
Πρόκειται για εξαιρετικά επιθετική τοποθέτηση απέναντι σε μία χώρα που διατηρεί επί δεκαετίες σχέσεις συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και έχει λειτουργήσει επανειλημμένα ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Και στο βάθος τα Στενά του Ορμούζ
Στο επίκεντρο της σύγκρουσης εξακολουθούν να βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Πριν από την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης, από την περιοχή περνούσε περίπου το 20% των παγκόσμιων φορτίων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει ουσιαστικό έλεγχο στη λειτουργία των Στενών, ενώ η Ουάσιγκτον απαιτεί ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς διόδια ή άλλους περιορισμούς.
Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 14 Αυγούστου, ο Τραμπ είχε προχωρήσει ακόμη περισσότερο, λέγοντας ότι μετά την ήττα του Ιράν θα μπορούσε να ανακηρύξει τα Στενά του Ορμούζ «έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών».
Το κρίσιμο: Η δήλωση περί «αμερικανικού εδάφους» αποτελεί πολιτική απειλή του Τραμπ και όχι μεταβολή του διεθνούς νομικού καθεστώτος των Στενών.
Το πετρέλαιο πιέζει τον Λευκό Οίκο
Πίσω από τη στρατιωτική και διπλωματική αντιπαράθεση βρίσκεται και ένας τεράστιος οικονομικός παράγοντας: η ενέργεια.
Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχει περιορίσει σημαντικά τις φυσιολογικές ροές πετρελαίου, αυξάνοντας τις διεθνείς τιμές και το κόστος καυσίμων στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό δημιουργεί πρόσθετη πολιτική πίεση στον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, αν και ο ίδιος επέμεινε ότι οι εκλογές δεν επηρεάζουν τις αποφάσεις του για το Ιράν.
Από τη «συμφωνία» στη «λευκή σημαία»
Η εικόνα της 17ης Αυγούστου απέχει πλέον πολύ από τις πανηγυρικές δηλώσεις που είχαν συνοδεύσει το Μνημόνιο Κατανόησης του Ιουνίου.
Τότε η συμφωνία παρουσιαζόταν ως πλαίσιο για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, την επαναλειτουργία των Στενών και την επίτευξη μιας συνολικής διευθέτησης μέσα σε 60 ημέρες.
Δύο μήνες αργότερα, τελική συμφωνία δεν υπάρχει, οι εχθροπραξίες έχουν επανέλθει, τα Στενά παραμένουν σημείο μείζονος αντιπαράθεσης και ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μιλά πλέον για συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Η ΟΥΣΙΑ
Η προθεσμία τελείωσε χωρίς συμφωνία και η ρητορική γίνεται πλέον ακόμη πιο επικίνδυνη. Ο Τραμπ ζητά από το Ιράν «λευκή σημαία», απειλεί ακόμη και το Ομάν με βομβαρδισμό και διατηρεί στο τραπέζι την ιδέα αμερικανικού ελέγχου των Στενών του Ορμούζ. Την ίδια στιγμή, όμως, η Ουάσιγκτον συνεχίζει να συνομιλεί παρασκηνιακά με τους Φρουρούς της Επανάστασης — ένδειξη ότι πίσω από τις απειλές η διπλωματική πόρτα δεν έχει κλείσει οριστικά.
