Η διπλωματία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν βρίσκεται πλέον επικίνδυνα κοντά στο σημείο θραύσης. Η προθεσμία για μια ευρύτερη συμφωνία έληξε χωρίς αποτέλεσμα, η Τεχεράνη δίνει στην Ουάσιγκτον λίγες ακόμη εβδομάδες και προειδοποιεί για στρατιωτική κλιμάκωση, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έφτασε στο σημείο να απειλεί με βομβαρδισμό ακόμη και το Ομάν.
Η αντιπαράθεση για το Στενό του Ορμούζ εξελίσσεται πλέον σε ένα από τα πιο επικίνδυνα μέτωπα της Μέσης Ανατολής, καθώς οι δύο πλευρές περνούν από τις αλληλοκατηγορίες σε ολοένα πιο συγκεκριμένες στρατιωτικές απειλές.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος προειδοποίησε ότι, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εφαρμόσουν πλήρως μέσα στις επόμενες εβδομάδες τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν με την ενδιάμεση συμφωνία του Ιουνίου, η Τεχεράνη είναι έτοιμη να κλιμακώσει στρατιωτικά στο Ορμούζ και πέρα από αυτό.
- Η 60ήμερη περίοδος διαπραγματεύσεων έληξε χωρίς τελική συμφωνία.
- Το Ιράν δίνει πλέον στις ΗΠΑ διορία «λίγων εβδομάδων».
- Η Τεχεράνη απειλεί με νέα στρατιωτική κλιμάκωση εάν θεωρήσει ότι η Ουάσιγκτον δεν εφαρμόζει τη συμφωνία.
- Το Στενό του Ορμούζ παραμένει το βασικό σημείο αντιπαράθεσης.
- Ο Τραμπ απαιτεί ουσιαστικά υποχώρηση του Ιράν και απείλησε ακόμη και το Ομάν με βομβαρδισμό.
Η διορία του Ιράν προς τις ΗΠΑ
Σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο, η Τεχεράνη προτίθεται να κοινοποιήσει στην Ουάσιγκτον, αλλά και σε κυβερνήσεις της περιοχής, ένα σαφές χρονικό όριο για την εφαρμογή των δεσμεύσεων της ενδιάμεσης συμφωνίας.
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι πλέον ευθύ:
εάν μέσα στις επόμενες εβδομάδες δεν υπάρξει εφαρμογή της συμφωνίας από τις ΗΠΑ, το Ιράν δηλώνει έτοιμο να περάσει σε στρατιωτικές ενέργειες.
Ο ίδιος αξιωματούχος υποστήριξε ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις θα πρέπει να βρίσκονται σε ετοιμότητα για «έγκαιρα και ακριβή» στρατιωτικά μέτρα, με στόχο, κατά την ιρανική πλευρά, την αντιμετώπιση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Από «αμυντική» σε «πλήρως επιθετική» στάση
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η αλλαγή στρατηγικής που περιγράφει η ίδια η ιρανική πλευρά.
Σύμφωνα με τον αξιωματούχο, η Τεχεράνη θεωρεί ότι έχει χάσει την εμπιστοσύνη της στη διπλωματική διαδικασία και μετακινείται πλέον από μια κυρίως αμυντική στάση σε μια «πλήρως επιθετική» στρατιωτική λογική.
⚠️ Πρόκειται για επικίνδυνη αλλαγή λεξιλογίου. Όταν μία από τις δύο πλευρές δηλώνει πλέον δημόσια ότι περνά από «άμυνα» σε «επίθεση», ο κίνδυνος ενός λάθους υπολογισμού ή μιας αλυσιδωτής στρατιωτικής αντίδρασης αυξάνεται σημαντικά.
Το Ορμούζ στο κέντρο της σύγκρουσης
Το βασικό σημείο της αντιπαράθεσης παραμένει το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο πριν από την έναρξη της σύγκρουσης διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται να αποκαταστήσει πλήρως τη ναυσιπλοΐα εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιστρέψουν στις δεσμεύσεις της συμφωνίας, ενώ η Ουάσιγκτον επιμένει ότι η διέλευση πρέπει να είναι ελεύθερη και χωρίς ιρανικούς περιορισμούς.
Η κυκλοφορία πλοίων έχει ήδη περιοριστεί δραματικά, με τις εξελίξεις να επηρεάζουν τις διεθνείς αγορές ενέργειας και να διατηρούν έντονο τον φόβο για μια νέα εκτίναξη των τιμών.
Και ο Τραμπ απειλεί… το Ομάν
Μέσα σε αυτό το ήδη εκρηκτικό κλίμα, ο Αμερικανός Πρόεδρος επέλεξε να ανεβάσει ακόμη περισσότερο τους τόνους.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν θα πρέπει να «σηκώσει λευκή σημαία και να παραδοθεί», ενώ επιτέθηκε λεκτικά και στο Ομάν, το οποίο βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.
Η δήλωση είναι εξαιρετικά βαριά: ο Τραμπ απείλησε δημόσια με βομβαρδισμό του Ομάν εάν θεωρήσει ότι η χώρα «μπαίνει στη μέση» των αμερικανικών σχεδίων για το Ιράν και το Στενό του Ορμούζ.
Η τοποθέτηση είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή επειδή το Ομάν δεν αποτελεί αντίπαλο των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά χώρα που εδώ και χρόνια λειτουργεί ως σημαντικός διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Από τις συνομιλίες στις απειλές
Στις 17 Ιουνίου, ΗΠΑ και Ιράν είχαν καταλήξει σε ενδιάμεσο μνημόνιο κατανόησης που προέβλεπε παύση στρατιωτικών επιχειρήσεων και μία περίοδο 60 ημερών για την επίτευξη ευρύτερης συμφωνίας.
Στο τραπέζι βρίσκονταν μεταξύ άλλων το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι αμερικανικές κυρώσεις, η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ και η σταδιακή αποκλιμάκωση των στρατιωτικών μέτρων.
- Η συμφωνία υπεγράφη στις 17 Ιουνίου.
- Προέβλεπε περίοδο 60 ημερών για συνολική συμφωνία.
- Οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν στη συνέχεια για παραβιάσεις.
- Οι συνομιλίες ουσιαστικά πάγωσαν.
- Η προθεσμία έληξε στις 17 Αυγούστου χωρίς τελική συμφωνία.
- Η αντιπαράθεση επιστρέφει πλέον σε απειλές στρατιωτικής και οικονομικής κλιμάκωσης.
Οι ΗΠΑ απειλούν με οικονομική ασφυξία
Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, έχει προειδοποιήσει ότι εάν το Ιράν συνεχίσει την κλιμάκωση, θα βρεθεί αντιμέτωπο με ακόμη μεγαλύτερη οικονομική απομόνωση.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν παράλληλα ναυτικό αποκλεισμό σε ιρανικά λιμάνια και υποστηρίζουν ότι έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν την πίεση για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η Τεχεράνη, αντίθετα, θεωρεί τον αποκλεισμό παραβίαση των συμφωνηθέντων και χρησιμοποιεί τον έλεγχο που ασκεί στη ναυσιπλοΐα του Ορμούζ ως βασικό μοχλό πίεσης.
Ένα λάθος μπορεί να πυροδοτήσει ολόκληρη την περιοχή
Το μεγαλύτερο πρόβλημα πλέον δεν είναι απλώς ότι δεν υπάρχει συμφωνία.
Είναι ότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Τεχεράνη χρησιμοποιούν ολοένα πιο επιθετική γλώσσα, ενώ παράλληλα στρατιωτικές δυνάμεις, πολεμικά πλοία και ένοπλες οργανώσεις βρίσκονται ενεργές σε μια τεράστια περιοχή από τον Περσικό Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα.
Η διπλωματία δεν έχει επισήμως πεθάνει.
Αλλά όταν η μία πλευρά δίνει στρατιωτικό τελεσίγραφο και η άλλη απειλεί ακόμη και έναν διαμεσολαβητή με βομβαρδισμό, ο χώρος για ένα λάθος γίνεται επικίνδυνα μικρός.
Οι 60 ημέρες της διπλωματίας τελείωσαν. Αυτό που ακολουθεί μπορεί να είναι πολύ πιο επικίνδυνο.
Το Ιράν βάζει πλέον χρονόμετρο λίγων εβδομάδων πριν από νέα κλιμάκωση. Οι ΗΠΑ απαντούν με οικονομική και στρατιωτική πίεση. Και ο Πρόεδρος Τραμπ φτάνει να απειλεί με βομβαρδισμό ακόμη και το Ομάν, έναν από τους βασικούς διαμεσολαβητές της κρίσης.
Σε μια περιοχή ήδη γεμάτη πολέμους, πυραύλους και αποκλεισμούς, το επόμενο βήμα δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο για να προκαλέσει μια πολύ μεγαλύτερη σύγκρουση.
Πηγές: Reuters, Associated Press – 17 Αυγούστου 2026.
