Σε αυξημένη επαγρύπνηση βρίσκονται Αθήνα και Λευκωσία μετά τις πληροφορίες των Financial Times ότι το Ιράν έχει εξετάσει σενάρια επέκτασης των αντιποίνων του πέρα από τη Μέση Ανατολή, σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το ελληνικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας αξιολογεί ακόμη και τη μεταφορά της πυροβολαρχίας Patriot που βρίσκεται στην Κάρπαθο προς τη Σούδα, ενώ τέσσερα ελληνικά F-16 και η φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς» παραμένουν στην Κύπρο.
Η εξέλιξη δεν σημαίνει ότι έχει ληφθεί απόφαση μετακίνησης των Patriot ούτε ότι η Ελλάδα έχει κατονομαστεί ως στόχος από την Τεχεράνη. Πρόκειται για προληπτικό στρατιωτικό σχεδιασμό, ο οποίος επανεξετάζεται καθώς μεταβάλλεται το περιβάλλον ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Τι εξετάζει η Αθήνα:
• Πιθανή μεταφορά Patriot από την Κάρπαθο στη Σούδα.
• Διατήρηση τεσσάρων F-16 στην Κύπρο.
• Παραμονή της φρεγάτας «Νικηφόρος Φωκάς» στην περιοχή.
• Ενδεχόμενη νέα αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική συνδρομή προς τη Βουλγαρία, εφόσον ζητηθεί και εγκριθεί από το ΚΥΣΕΑ.
Το σενάριο για Patriot στη Σούδα
Η πυροβολαρχία Patriot που εξετάζεται να μετακινηθεί βρίσκεται από τον Μάρτιο στην Κάρπαθο. Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, η μεταφορά της στη Σούδα αποτελεί ένα από τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι, εφόσον η αξιολόγηση απειλής για τη συγκεκριμένη περιοχή αυξηθεί.
Δεν έχει, επομένως, αποφασιστεί μέχρι στιγμής η μεταστάθμευση του συστήματος.
Η Σούδα έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, καθώς συγκεντρώνει σημαντικές ελληνικές και συμμαχικές στρατιωτικές υποδομές και αποτελεί κομβικό σημείο για επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι ελληνικές πηγές επιμένουν σε μία κρίσιμη λεπτομέρεια: με τα σημερινά δεδομένα δεν αξιολογείται ότι υπάρχει αυξημένος άμεσος κίνδυνος για την Ελλάδα. Στη Σούδα εφαρμόζονται ήδη ενισχυμένα μέτρα προστασίας και οποιαδήποτε περαιτέρω κίνηση θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη της απειλής.
Τι πραγματικά έγραψαν οι Financial Times
Το δημοσίευμα των Financial Times χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση, καθώς σε ορισμένες αναπαραγωγές του παρουσιάστηκε περίπου ως επίσημη ανακοίνωση ότι το Ιράν «απειλεί την Ευρώπη».
Η βρετανική εφημερίδα, επικαλούμενη δύο πρόσωπα κοντά στο ιρανικό καθεστώς, ανέφερε ότι ιρανικές δυνάμεις έχουν αξιολογήσει πιθανά πλήγματα εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στη νοτιοανατολική Ευρώπη, σε περίπτωση που η Ουάσιγκτον κλιμακώσει εκ νέου τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Στις πληροφορίες των FT γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στη Βουλγαρία και την Κύπρο.
Αυτό είναι διαφορετικό από το να υποστηρίζεται ότι υπάρχει ήδη ειλημμένη απόφαση της Τεχεράνης να επιτεθεί στις δύο χώρες ή ότι έχει εκδοθεί επίσημη εντολή για χτύπημα.
Τι γνωρίζουμε – και τι όχι:
✔ Υπάρχει δημοσίευμα των FT για ιρανικό σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης.
✔ Υπήρξαν επίσημες ιρανικές προειδοποιήσεις προς χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές δραστηριότητες.
✔ Η Ελλάδα επανεξετάζει αμυντικά σενάρια.
Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής δημόσια επιβεβαίωση ότι το Ιράν έχει αποφασίσει επίθεση ούτε ότι η Ελλάδα αποτελεί κατονομασμένο στόχο.
Γιατί εμφανίζονται Κύπρος και Βουλγαρία στο ιρανικό «ραντάρ»
Η ανησυχία δεν προέκυψε από το μηδέν.
Στα τέλη Ιουλίου, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε επικοινωνήσει τόσο με τη Βουλγαρία όσο και με την Κύπρο, προειδοποιώντας για τη χρήση στρατιωτικών εγκαταστάσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Βουλγαρία έχει εγκρίνει την προσωρινή ανάπτυξη έως οκτώ αμερικανικών αεροσκαφών ανεφοδιασμού KC-135 και έως 250 στρατιωτικών στη βάση Bezmer.
Η Σόφια έχει διευκρινίσει ότι δεν πρόκειται να αναπτυχθούν επιθετικά οπλικά συστήματα και ότι η παρουσία των αμερικανικών αεροσκαφών δεν την καθιστά μέρος των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Στην περίπτωση της Κύπρου, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πρωτίστως στις βρετανικές κυρίαρχες βάσεις και ειδικά στο Ακρωτήρι, το οποίο είχε ήδη δεχθεί επίθεση με drone τον Μάρτιο.
Τέσσερα ελληνικά F-16 και η «Νικηφόρος Φωκάς» στην Κύπρο
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ενισχύσει τα προληπτικά μέτρα ασφαλείας και δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
Στην Κύπρο εξακολουθούν να βρίσκονται τέσσερα ελληνικά F-16, τα οποία είχαν μετασταθμεύσει στο νησί ήδη από τον Μάρτιο, καθώς και η φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού «Νικηφόρος Φωκάς».
Η παρουσία τους επομένως δεν αποτελεί νέα ανάπτυξη που αποφασίστηκε σήμερα αποκλειστικά εξαιτίας του δημοσιεύματος των FT. Αντιθέτως, πρόκειται για δυνάμεις που βρίσκονταν ήδη στην περιοχή και παραμένουν εκεί υπό τις νέες συνθήκες.
Η Λευκωσία αναφέρει ότι εφαρμόζει αυξημένα προληπτικά μέτρα εδώ και μήνες. Το νέο στοιχείο είναι η επαναξιολόγηση της απειλής μετά τις πληροφορίες ότι η Κύπρος μπορεί να συμπεριλαμβάνεται στα πιθανά θέατρα αντιποίνων σε περίπτωση νέας αμερικανοϊρανικής κλιμάκωσης.
Στο τραπέζι ξανά Patriot για τη Βουλγαρία
Παράλληλα, η Αθήνα εμφανίζεται έτοιμη να εξετάσει ενδεχόμενο νέο αίτημα της Βουλγαρίας για ελληνική συνδρομή στην αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική της προστασία.
Υπάρχει ήδη προηγούμενο. Ελληνική πυροβολαρχία Patriot είχε αναπτυχθεί στη βόρεια Ελλάδα, στην περιοχή του Διδυμοτείχου, στο πλαίσιο αμυντικής κάλυψης της Βουλγαρίας.
Η πυροβολαρχία είχε επιστρέψει στην αρχική της θέση τον Μάιο, όταν οι εκτιμήσεις έδειχναν αποκλιμάκωση.
Εάν η Σόφια υποβάλει νέο αίτημα, η τελική απόφαση για οποιαδήποτε νέα ανάπτυξη θα πρέπει να ληφθεί από το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, λαμβάνοντας υπόψη και τις ανάγκες της ελληνικής αεράμυνας.
Το άλλο σενάριο: χτύπημα στις «αρτηρίες» του παγκόσμιου Internet
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και ένα δεύτερο σκέλος του δημοσιεύματος των Financial Times.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι ιρανικές δυνάμεις έχουν εξετάσει σε περίπτωση μεγάλης κλιμάκωσης και το ενδεχόμενο επίθεσης σε υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών στα Στενά του Ορμούζ.
Πρόκειται για εξαιρετικά κρίσιμη υποδομή, καθώς από τέτοιου είδους καλώδια διέρχεται σημαντικό μέρος των διεθνών ψηφιακών επικοινωνιών.
Και εδώ, ωστόσο, πρόκειται για αναφερόμενο σενάριο που φέρεται να έχει εξεταστεί και όχι για επιβεβαιωμένο επιχειρησιακό σχέδιο που βρίσκεται ήδη σε εφαρμογή.
Η Ελλάδα ανάμεσα στην αποτροπή και στην αποφυγή κλιμάκωσης
Η Αθήνα βρίσκεται μπροστά σε μία δύσκολη εξίσωση.
Από τη μία πλευρά, η προστασία στρατηγικών εγκαταστάσεων, της Κύπρου και της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ επιβάλλει προετοιμασία ακόμη και για σενάρια χαμηλής πιθανότητας.
Από την άλλη, κάθε μετακίνηση ενός κρίσιμου συστήματος όπως οι Patriot έχει συνέπειες για την κάλυψη άλλων περιοχών και γι’ αυτό δεν αποτελεί απλή πολιτική ή επικοινωνιακή απόφαση.
Παράλληλα, η Αθήνα διατηρεί ανοικτούς διαύλους με την Τεχεράνη, με κυβερνητικές πηγές να παραπέμπουν και στην πρόσφατη επικοινωνία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών με τον Αμπάς Αραγτσί.
Το πραγματικό μήνυμα των εξελίξεων δεν είναι ότι «το Ιράν ετοιμάζεται να χτυπήσει την Ελλάδα». Είναι ότι η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν έχει πλέον αποκτήσει τέτοιο βάθος ώστε ευρωπαϊκές χώρες επανεξετάζουν την αεράμυνα, τις βάσεις και τις κρίσιμες υποδομές τους. Και η Ελλάδα, με τη Σούδα, την Κύπρο και τη γεωγραφική της θέση, δεν μπορεί να αγνοήσει αυτή τη μεταβολή.
Πηγές: Financial Times, Reuters, ΑΠΕ-ΜΠΕ, Euronews, ΡΙΚ.
