Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν από το βήμα της ΔΕΘ έχουν θετικές παρεμβάσεις για επιμέρους κατηγορίες πολιτών. Αυτό όμως απέχει πολύ από το να αποτελούν απάντηση στην πίεση που έχει συσσωρευτεί στα ελληνικά νοικοκυριά. Για έναν πολύ απλό λόγο: οι πολίτες πληρώνουν την ακρίβεια κάθε μήνα, ενώ σημαντικό μέρος των εξαγγελιών μεταφέρεται στο 2027, στο 2028 ή ακόμη και στο 2029.
Και αυτή είναι η βασική διαφορά ανάμεσα στην κυβερνητική παρουσίαση και στην πραγματική καθημερινότητα. Ένα φορολογικό όφελος που θα εμφανιστεί στην επόμενη δήλωση, μία αύξηση που θα ολοκληρωθεί σε ενάμιση χρόνο ή μία μείωση επιβάρυνσης που ξεκινά αργότερα μπορεί να είναι χρήσιμη. Δεν πληρώνει, όμως, το σημερινό ενοίκιο, το σημερινό σούπερ μάρκετ, τη σημερινή βενζίνη ή τον λογαριασμό που λήγει αυτόν τον μήνα.
Το κρίσιμο: Δεν πρόκειται για «μηδενικά μέτρα». Υπάρχουν παρεμβάσεις που θα ωφελήσουν πραγματικά συγκεκριμένες κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες. Το ερώτημα είναι διαφορετικό: αν το ύψος, η χρονική στιγμή και η κατανομή τους μπορούν να καλύψουν την απώλεια αγοραστικής δύναμης που έχει ήδη προηγηθεί.
Πολλά από όσα ανακοινώθηκαν δεν έρχονται τώρα
Η χρονική κατανομή των μέτρων είναι ίσως η πιο σημαντική λεπτομέρεια της βραδιάς.
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, ο κατώτατος μισθός τοποθετείται στα 1.000 ευρώ έως τον Ιανουάριο του 2028, ενώ η νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα προβλέπεται από τον Απρίλιο του 2027.
Για τους δημοσίους υπαλλήλους ανακοινώθηκε επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά, αλλά από τον Δεκέμβριο του 2027, καθώς και αυξήσεις έως 80 ευρώ μικτά τον μήνα μέχρι τον Ιανουάριο του 2028.
Η τιμαριθμοποίηση των αναπηρικών επιδομάτων ξεκινά από το 2027, με το αναφερόμενο μέσο ετήσιο όφελος να υπολογίζεται περίπου στα 220 ευρώ. Για τους συνταξιούχους η μόνιμη ετήσια ενίσχυση αυξάνεται κατά 100 ευρώ, στα 400 ευρώ, από τον Νοέμβριο του 2026.
Υπάρχουν και ουσιαστικότερες φορολογικές παρεμβάσεις για συγκεκριμένες ομάδες, όπως ο μηδενισμός του φόρου εισοδήματος έως τα 20.000 ευρώ για επαγγελματίες αγρότες και αντίστοιχη μεταχείριση για τρίτεκνες οικογένειες από το προβλεπόμενο φορολογικό έτος. Για ελεύθερους επαγγελματίες ανακοινώνονται αλλαγές στα τεκμήρια και στην προκαταβολή φόρου.
Η λεπτομέρεια που αλλάζει την εικόνα: Όταν μία κυβέρνηση παρουσιάζει μαζί παρεμβάσεις που ξεκινούν το 2026, το 2027, το 2028 και το 2029, δημιουργείται ένας μεγάλος συνολικός κατάλογος. Για το νοικοκυριό όμως σημασία έχει πόσα ευρώ θα δει πράγματι φέτος και πόσα τον μήνα.
Η ακρίβεια, όμως, δεν περιμένει το 2028
Τα τελευταία διαθέσιμα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Ιούλιο είναι αποκαλυπτικά. Ο ετήσιος πληθωρισμός ήταν 3,4%, ενώ ο μέσος δείκτης του δωδεκαμήνου Αυγούστου 2025 – Ιουλίου 2026 αυξήθηκε κατά 3,3% σε σχέση με το προηγούμενο δωδεκάμηνο.
Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα εκεί όπου πονά περισσότερο το νοικοκυριό. Η κατηγορία της στέγασης ήταν ακριβότερη κατά 8,8% σε ετήσια βάση τον Ιούλιο, με την ΕΛΣΤΑΤ να καταγράφει αυξήσεις μεταξύ άλλων στα ενοίκια, στις επισκευές κατοικιών και στα καύσιμα θέρμανσης. Οι μεταφορές αυξήθηκαν κατά 7,4%.
Άρα η συζήτηση δεν μπορεί να γίνεται σαν να ξεκινά σήμερα από μηδενική βάση. Οι αυξήσεις έχουν ήδη περάσει στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Και ο χαμηλότερος πληθωρισμός δεν σημαίνει ότι οι παλιές αυξήσεις εξαφανίστηκαν. Σημαίνει απλώς ότι οι τιμές συνεχίζουν να κινούνται από ένα ήδη υψηλότερο επίπεδο.
ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΧΩΡΟΥΝ ΣΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ
3,4% ετήσιος πληθωρισμός τον Ιούλιο.
3,3% αύξηση του μέσου ΔΤΚ στο τελευταίο δωδεκάμηνο.
8,8% ετήσια αύξηση στη στέγαση.
7,4% ετήσια αύξηση στις μεταφορές.
42,5 δισ. ευρώ φορολογικά έσοδα σε επτά μήνες
Υπάρχει και μία ακόμη πλευρά της εικόνας. Σύμφωνα με τα ίδια τα στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 2026 τα φορολογικά έσοδα, μετά την αφαίρεση δύο ειδικών ποσών που το υπουργείο ξεχωρίζει, έφτασαν τα 42,475 δισ. ευρώ.
Ήταν 1,112 δισ. ευρώ υψηλότερα από τον στόχο, δηλαδή 2,7% πάνω από όσα είχαν προϋπολογιστεί. Μόνο τον Ιούλιο τα φορολογικά έσοδα ήταν κατά 528 εκατ. ευρώ υψηλότερα από τον μηνιαίο στόχο.
Τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν ότι κάθε επιπλέον ευρώ φορολογικού εσόδου μπορεί αυτομάτως να μοιραστεί ως επίδομα. Ο κρατικός προϋπολογισμός έχει δαπάνες, υποχρεώσεις και δημοσιονομικούς περιορισμούς. Αποδεικνύουν, όμως, κάτι πολύ συγκεκριμένο: το κράτος εισπράττει περισσότερα από όσα είχε προβλέψει, την ώρα που μεγάλο μέρος των ελαφρύνσεων προς τους πολίτες μετατίθεται χρονικά.
Το πολιτικό ερώτημα: Όταν τα φορολογικά έσοδα υπερβαίνουν τον στόχο κατά περισσότερο από 1 δισ. ευρώ μέσα στους πρώτους επτά μήνες, πόση από αυτή τη δημοσιονομική δυνατότητα επιστρέφει άμεσα στην κοινωνία που έχει απορροφήσει τις ανατιμήσεις;
Και πέντε ημέρες πριν, συμφωνία περίπου 3 δισ. ευρώ με το Ισραήλ
Στη συζήτηση για τις πολιτικές προτεραιότητες υπάρχει και μία σύγκριση που δεν μπορεί να αγνοηθεί, αρκεί να γίνει με ακρίβεια.
Στις 31 Αυγούστου, μόλις πέντε ημέρες πριν από τη ΔΕΘ, Ελλάδα και Ισραήλ οριστικοποίησαν συμφωνία περίπου 3 δισ. ευρώ – 3,5 δισ. δολαρίων για ισραηλινά συστήματα αεράμυνας στο πλαίσιο της «Ασπίδας του Αχιλλέα».
Δεν πρόκειται για «δωρεά 3,5 δισ. ευρώ στο Ισραήλ», όπως θα ήταν ανακριβές να γραφτεί. Πρόκειται για πολυετή αμυντική αγορά και η σύγκρισή της με κοινωνικά μέτρα δεν είναι λογιστικά ένα προς ένα.
Είναι, όμως, απολύτως θεμιτό να τίθεται το πολιτικό ερώτημα των προτεραιοτήτων: το ελληνικό κράτος μπορεί να αναλαμβάνει πολυδισεκατομμυριακές δεσμεύσεις για εξοπλισμούς, ενώ για έναν πολίτη που δυσκολεύεται να βγάλει τον μήνα η «ανάσα» μπορεί να είναι 100 επιπλέον ευρώ τον χρόνο, 220 ευρώ τον χρόνο ή μία αύξηση που ολοκληρώνεται το 2028.
Η άμυνα μιας χώρας έχει πραγματικό κόστος και πραγματικές ανάγκες. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κοινωνικές επιλογές εξαιρούνται από τον δημόσιο έλεγχο. Το αντίθετο: ακριβώς επειδή τα δημόσια χρήματα είναι περιορισμένα, η ιεράρχηση των δαπανών είναι στον πυρήνα της πολιτικής.
Το σωστό ερώτημα δεν είναι «πήρες κάτι;»
Είναι εύκολο να παρουσιαστεί ένας μακρύς κατάλογος μέτρων και κάθε κοινωνική ομάδα να αναζητήσει τη γραμμή που την αφορά. Είναι επίσης λάθος να ισχυριστεί κανείς ότι όλες οι παρεμβάσεις είναι αμελητέες. Για έναν αγρότη που θα γλιτώσει χιλιάδες ευρώ φόρου ή για μία τρίτεκνη οικογένεια που αποκτά σημαντική φορολογική ελάφρυνση, το όφελος είναι πραγματικό.
Αλλά αυτό δεν αρκεί για να αξιολογηθεί συνολικά η οικονομική πολιτική.
Το σωστό ερώτημα είναι: τι έχασε ένα νοικοκυριό από την άνοδο του κόστους ζωής μέσα σε έναν χρόνο και τι παίρνει πίσω τώρα; Πόσα πληρώνει επιπλέον για στέγαση, μετακινήσεις και καθημερινές ανάγκες; Πόσο έχει αυξηθεί ο φόρος που καταβάλλεται έμμεσα μέσω της κατανάλωσης; Και πόση από τη νέα ελάφρυνση θα εμφανιστεί πραγματικά στον μηνιαίο προϋπολογισμό — όχι σε μια ανακοίνωση για το 2028;
Η ΟΥΣΙΑ
Η ΔΕΘ δεν πρέπει να κριθεί από το πόσες εξαγγελίες χώρεσαν σε μία ομιλία. Πρέπει να κριθεί από το πόσα χρήματα μένουν στο τέλος του μήνα στο σπίτι. Και μετά από έναν ακόμη χρόνο αυξημένου κόστους ζωής, η κοινωνία δικαιούται κάτι περισσότερο από την υπόσχεση ότι η πραγματική ανακούφιση θα έρθει… του χρόνου ή του παραχρόνου.
