Ο ιαπωνικός οίκος αξιολόγησης Rating and Investment Information (R&I) αναβάθμισε τις προοπτικές της ελληνικής πιστοληπτικής αξιολόγησης από «σταθερές» σε «θετικές», διατηρώντας τη βαθμίδα στο BBB.
Είναι μια θετική εξέλιξη για την πιστοληπτική εικόνα του ελληνικού Δημοσίου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποτελεί και πιστοποιητικό ευημερίας για την ελληνική κοινωνία.
Πίσω από τους δείκτες που εξετάζουν οι οίκοι αξιολόγησης υπάρχουν τα «ψιλά γράμματα»: από πού προέρχονται τα υψηλά κρατικά έσοδα, πόσο πιέζουν οι τιμές τα πραγματικά εισοδήματα, τι συμβαίνει με την αγοραστική δύναμη και πόσο από την ανάπτυξη φτάνει τελικά στο νοικοκυριό.
Άλλο η πιστοληπτική ικανότητα ενός κράτους και άλλο η οικονομική κατάσταση των πολιτών του. Ένας οίκος αξιολόγησης εξετάζει πρωτίστως αν η χώρα διαθέτει σταθερά δημόσια οικονομικά και μπορεί να εξυπηρετεί τις υποχρεώσεις της. Δεν αξιολογεί αν μια οικογένεια μπορεί να πληρώσει άνετα το σούπερ μάρκετ, το ενοίκιο, το ρεύμα και τους φόρους της.
Τι ακριβώς έκανε ο R&I
Η πιστοληπτική βαθμίδα της Ελλάδας δεν άλλαξε. Παραμένει στο BBB, δηλαδή εντός επενδυτικής βαθμίδας.
Αυτό που άλλαξε είναι το outlook: από Stable έγινε Positive. Με απλά λόγια, ο οίκος θεωρεί ότι έχουν αυξηθεί οι πιθανότητες μιας μελλοντικής αναβάθμισης, εφόσον συνεχιστεί η πορεία που παρακολουθεί.
- Αξιολόγηση: BBB
- Παλαιό outlook: Stable
- Νέο outlook: Positive
- Τι σημαίνει: πιθανότητα μελλοντικής αναβάθμισης
- Τι δεν σημαίνει: ότι αναβαθμίστηκε ήδη η Ελλάδα σε νέα βαθμίδα
Τα πλεονάσματα έχουν και δεύτερη ανάγνωση
Ο R&I αξιολογεί θετικά τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, την πορεία αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους και τη δημοσιονομική σταθερότητα.
Για έναν πιστωτή αυτά είναι πράγματι σημαντικά στοιχεία. Για έναν πολίτη, όμως, υπάρχει και ένα δεύτερο ερώτημα:
Πώς δημιουργείται το πλεόνασμα και ποιος τελικά πληρώνει για να δημιουργηθεί;
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η καλύτερη από την αναμενόμενη δημοσιονομική επίδοση του 2025 συνδέθηκε, μεταξύ άλλων, με υψηλότερα του αναμενομένου κρατικά έσοδα —ιδιαίτερα από τον ΦΠΑ— και με χαμηλότερες τρέχουσες δαπάνες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ολόκληρη η δημοσιονομική βελτίωση οφείλεται στην «υπερφορολόγηση». Θα ήταν ανακριβές να το ισχυριστούμε. Σημαίνει όμως ότι δεν μπορούμε να παρουσιάζουμε τα πλεονάσματα αποκομμένα από τη φορολογική επιβάρυνση και τα έσοδα που καταβάλλουν καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Όταν τα φορολογικά έσοδα —και ιδιαίτερα τα έσοδα από ΦΠΑ— υπεραποδίδουν, αυτό είναι καλό για τον κρατικό προϋπολογισμό. Ο ΦΠΑ όμως καταβάλλεται καθημερινά στην κατανάλωση. Επομένως, η δημοσιονομική επιτυχία του κράτους δεν πρέπει αυτομάτως να παρουσιάζεται ως οικονομική επιτυχία του νοικοκυριού.
Η οικονομία μεγαλώνει – αλλά η ακρίβεια τρώει εισόδημα
Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,1% το 2025, με επενδύσεις, ιδιωτική κατανάλωση και ευρωπαϊκούς πόρους να στηρίζουν τη δραστηριότητα.
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 1,8% το 2026 και πληθωρισμό περίπου 3,7%.
Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο στοιχείο για τα νοικοκυριά: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η ενεργειακή ακρίβεια θα μειώσει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα και θα περιορίσει την αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης.
Άρα μπορεί να συμβαίνουν ταυτόχρονα δύο πράγματα που επιφανειακά μοιάζουν αντιφατικά: το ΑΕΠ να αυξάνεται και το κράτος να παρουσιάζει πλεονάσματα, ενώ η αγοραστική δύναμη ενός νοικοκυριού πιέζεται από τις τιμές.
Και η πραγματικότητα των νοικοκυριών;
Εδώ οι αριθμοί είναι πολύ λιγότερο πανηγυρικοί.
Σύμφωνα με την τελευταία Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης της ΕΛΣΤΑΤ, 19,6% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις.
Παράλληλα, το 14,9% του πληθυσμού καταγράφεται σε κατάσταση σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης.
- 19,6% του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας.
- 14,9% σε σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση.
- Η πραγματική αγοραστική δύναμη εξακολουθεί να πιέζεται από τον πληθωρισμό.
- Η στέγαση, η ενέργεια και οι καθημερινές υποχρεώσεις εξακολουθούν να απορροφούν μεγάλο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος.
Εξίσου εντυπωσιακό είναι ένα ακόμη ευρωπαϊκό στοιχείο: στα τελευταία συγκρίσιμα δεδομένα της Eurostat, 43% των ανθρώπων στην Ελλάδα ζούσαν σε νοικοκυριά με καθυστερήσεις σε στεγαστικό δάνειο, ενοίκιο ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας — το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτή είναι η εικόνα που πρέπει να βρίσκεται δίπλα στο BBB Positive.
Όχι για να ακυρωθεί η αξιολόγηση του οίκου, αλλά για να μην παρουσιαστεί η πιστοληπτική σταθερότητα ως απόδειξη ότι «όλα πάνε καλά».
Το μεγάλο εμπορικό έλλειμμα παραμένει
Ένα ακόμη από τα «ψιλά γράμματα» της ελληνικής οικονομίας είναι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το τοποθετεί περίπου στο 6% του ΑΕΠ για το 2025, ενώ προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη επιβάρυνση το 2026.
Μέρος του ελλείμματος συνδέεται πράγματι με εισαγωγές επενδυτικού εξοπλισμού. Ωστόσο, αναδεικνύει και ένα διαχρονικό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας: η χώρα εξακολουθεί να εισάγει πολύ περισσότερα αγαθά από όσα εξάγει.
Ο τουρισμός και το πλεόνασμα των υπηρεσιών περιορίζουν την ανισορροπία, χωρίς να λύνουν το πρόβλημα του παραγωγικού μοντέλου.
Οι τράπεζες είναι ισχυρότερες – τα νοικοκυριά όχι απαραίτητα
Ο R&I αναγνωρίζει επίσης τη μεγάλη πρόοδο που έχει γίνει στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και στη σταθεροποίηση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος.
Η μείωση των «κόκκινων» δανείων και η αύξηση των καταθέσεων έχουν βελτιώσει τη θέση των τραπεζών και αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας.
Αλλά και εδώ χρειάζεται η ίδια διάκριση: ισχυρότερες τράπεζες δεν σημαίνουν αυτομάτως οικονομικά ισχυρότερα νοικοκυριά ή μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
- Η απόφαση του R&I είναι θετική για την πιστοληπτική θέση του Δημοσίου.
- Η Ελλάδα εμφανίζει καλύτερη δημοσιονομική εικόνα και πτωτική τάση του χρέους.
- Τα φορολογικά έσοδα έχουν συμβάλει ουσιαστικά στη δημοσιονομική υπεραπόδοση.
- Η ανάπτυξη δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη αύξηση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης.
- Η φτώχεια, η υλική στέρηση, το κόστος ζωής και οι υποχρεώσεις των νοικοκυριών παραμένουν σοβαρά κοινωνικά προβλήματα.
Το «BBB Positive» είναι βαθμός για το κράτος. Δεν είναι βαθμός για τη ζωή των πολιτών.
Η αποκλιμάκωση του χρέους και η δημοσιονομική σταθερότητα έχουν σημασία. Αλλά η πραγματική επιτυχία μιας οικονομίας δεν μπορεί να μετριέται μόνο από το αν ικανοποιεί τους οίκους αξιολόγησης και τις αγορές.
Μετριέται και στο τι μένει στο πορτοφόλι μετά τους φόρους, πόσο κοστίζει το σούπερ μάρκετ, αν πληρώνεται το ενοίκιο και το ρεύμα και αν μια οικογένεια μπορεί να ζήσει χωρίς να μετράει κάθε ευρώ.
Γι’ αυτό η αναβάθμιση των προοπτικών πρέπει να καταγραφεί. Αλλά δεν πρέπει να πουληθεί στους πολίτες ως απόδειξη ευημερίας που οι ίδιοι δεν αισθάνονται.
Πηγές: Rating and Investment Information (R&I), Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Spring 2026 Economic Forecast και Country Report Greece 2026, ΕΛΣΤΑΤ – Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης, Eurostat.
