Το κράτος χρηματοδοτεί ένα κοινωνικό πρόγραμμα με δημόσιο χρήμα, οι δήμοι αναλαμβάνουν την υλοποίησή του και περίπου 13.000 ωφελούμενοι προβλέπεται να φιλοξενηθούν στις κατασκηνώσεις. Μέχρι εδώ, πρόκειται για μια θετική και απολύτως θεμιτή κοινωνική πολιτική. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η άσκηση αυτής της πολιτικής μετατρέπεται σε reel αυτοπροβολής, με το «τις χρηματοδοτούμε εμείς» να επαναλαμβάνεται σαν να πρόκειται για προσωπική προσφορά της πολιτικής ηγεσίας.
Η Δόμνα Μιχαηλίδου επέλεξε να προβάλει εκ νέου το κρατικό κατασκηνωτικό πρόγραμμα, υπογραμμίζοντας ότι το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας χρηματοδοτεί τις κατασκηνώσεις σε 14 δήμους με συνολικό ποσό 7 εκατ. ευρώ.
Το πρόγραμμα έχει ουσιαστική κοινωνική αξία. Αυτό δεν αμφισβητείται. Εκείνο που αξίζει να εξεταστεί είναι το πολιτικό περιτύλιγμα: ποια ακριβώς είναι η «επιτυχία» που παρουσιάζεται, ποιος πραγματικά πληρώνει, ποιος υλοποιεί και πόσο νέα είναι τελικά αυτή η πολιτική.
Το βασικό που χάνεται μέσα στο «εμείς»:
Τα 7 εκατ. ευρώ δεν προέρχονται από την υπουργό, από το υπουργικό συμβούλιο ή από κάποιο κομματικό ταμείο. Είναι δημόσια χρηματοδότηση. Το Υπουργείο αποφασίζει και κατανέμει πόρους στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς του. Οι Δήμοι οργανώνουν και διαχειρίζονται τη λειτουργία των κατασκηνώσεων.
«Τις χρηματοδοτούμε εμείς» – Ποιοι είναι ακριβώς το «εμείς»;
Στον δημόσιο λόγο είναι ασφαλώς συνηθισμένο ένας υπουργός να χρησιμοποιεί εκφράσεις όπως «χρηματοδοτούμε», «δίνουμε» ή «επενδύουμε». Θεσμικά, το υπουργείο πράγματι διαθέτει τις σχετικές πιστώσεις.
Όταν όμως το ίδιο ρήμα μετατρέπεται σε κεντρικό μήνυμα ενός πολιτικού βίντεο αυτοπροβολής, τότε είναι απολύτως θεμιτό να υπενθυμίζεται κάτι στοιχειώδες:
Οι υπουργοί δεν «χαρίζουν» δημόσιο χρήμα.
Διαχειρίζονται, κατανέμουν και οφείλουν να αξιοποιούν τα χρήματα του κρατικού προϋπολογισμού για τις ανάγκες της κοινωνίας. Αυτό είναι η δουλειά της Πολιτείας – όχι προσωπική φιλανθρωπία κανενός κυβερνητικού στελέχους.
Αυτό δεν ακυρώνει την πολιτική ευθύνη μιας κυβέρνησης όταν αυξάνει έναν προϋπολογισμό. Ακυρώνει όμως την εικόνα μιας εξουσίας που εμφανίζεται περίπου ως ευεργέτης επειδή κατευθύνει δημόσιους πόρους σε έναν κοινωνικό σκοπό.
Το βίντεο της Δόμνας Μιχαηλίδου
Αφήγημα Νο1: «Πρωτοφανής χρηματοδότηση»
Η κυβέρνηση μπορεί πράγματι να επικαλεστεί ότι τα 7 εκατ. ευρώ αποτελούν το υψηλότερο ονομαστικό ποσό που έχει δοθεί μέχρι σήμερα για το συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Αυτό όμως χρειάζεται το μέτρο του.
Το 2025 ο επίσημος προϋπολογισμός ήταν ήδη 6 εκατ. ευρώ. Άρα το 2026 έχουμε αύξηση κατά 1 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου 16,7%.
| Έτος | Προϋπολογισμός | Μεταβολή |
|---|---|---|
| 2025 | 6 εκατ. € | Ήδη +50% από το 2024 |
| 2026 | 7 εκατ. € | +16,7% από το 2025 |
Είναι αύξηση; Ναι. Είναι θετική; Εφόσον μεταφράζεται σε καλύτερες εγκαταστάσεις, ασφάλεια και περισσότερες πραγματικές θέσεις, προφανώς.
Είναι όμως από μόνη της ένα πολιτικό «θαύμα» που δικαιολογεί θριαμβολογίες; Τα ίδια τα νούμερα δεν το αποδεικνύουν.
Το «μεγαλύτερο ποσό που δόθηκε ποτέ» είναι τεχνικά ισχυρισμός για το ονομαστικό ύψος της χρηματοδότησης. Δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι η παροχή αυξήθηκε αντίστοιχα σε πραγματικούς όρους, ότι ωφελήθηκαν αναλογικά περισσότεροι πολίτες ή ότι η ποιότητα βελτιώθηκε στον ίδιο βαθμό.
Αφήγημα Νο2: Δεν είναι νέο πρόγραμμα που δημιούργησε φέτος η κυβέρνηση
Το Κρατικό Κατασκηνωτικό Πρόγραμμα δεν εμφανίστηκε το 2026.
Υπήρχε και λειτουργούσε τα προηγούμενα χρόνια, με κρατική χρηματοδότηση και συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Το ίδιο το Υπουργείο δημοσίευε στοιχεία για το πρόγραμμα το 2024 και το 2025, ενώ η επίσημη Πύλη Οικογενειακής Πολιτικής το περιγράφει ως υφιστάμενο κρατικό πρόγραμμα.
Άρα η σημερινή πολιτική ηγεσία μπορεί να πιστωθεί την απόφαση για αύξηση της χρηματοδότησης ή συγκεκριμένες βελτιώσεις που μπορεί να τεκμηριώσει. Δεν μπορεί, όμως, να παρουσιάζει μια διαχρονική κρατική κοινωνική δομή σαν κάτι που γεννήθηκε ξαφνικά από το σημερινό κυβερνητικό επιτελείο.
Αφήγημα Νο3: Το υπουργείο δεν «τρέχει» μόνο του τις κατασκηνώσεις
Και εδώ υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια που η επικοινωνία εύκολα θολώνει.
Η επίσημη κρατική πύλη αναφέρει ότι το πρόγραμμα υλοποιείται από το Υπουργείο σε συνεργασία με τους Δήμους, ενώ οι κατασκηνώσεις οργανώνονται και διαχειρίζονται από τους Δήμους.
Με απλά λόγια:
Το Υπουργείο: χρηματοδοτεί, παραχωρεί εγκαταστάσεις και καθορίζει το θεσμικό πλαίσιο.
Οι Δήμοι: οργανώνουν, στελεχώνουν, λειτουργούν και διαχειρίζονται τις κατασκηνώσεις στην πράξη.
Οι πολίτες: χρηματοδοτούν το κράτος μέσω των δημόσιων εσόδων.
Επομένως, ακόμη και το «εμείς το κάνουμε» χρειάζεται έναν αστερίσκο: είναι συλλογική δημόσια λειτουργία και όχι ατομικό πολιτικό έργο μιας υπουργού.
Αφήγημα Νο4: Οι «13.000 ωφελούμενοι» δεν είναι ακόμη απολογισμός
Υπάρχει και μία ακόμη λεπτομέρεια που έχει σημασία στη γλώσσα της πολιτικής επικοινωνίας.
Όταν ανακοινώνεται ότι περίπου 13.000 άνθρωποι «θα φιλοξενηθούν», αυτό αποτελεί στόχο ή προγραμματισμό του προγράμματος. Δεν είναι το ίδιο πράγμα με έναν τελικό απολογισμό που πιστοποιεί πόσοι τελικά φιλοξενήθηκαν, για πόσες ημέρες και υπό ποιες συνθήκες.
Η διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά στην αξιολόγηση μιας δημόσιας πολιτικής είναι θεμελιώδης: άλλο οι διαθέσιμες ή προβλεπόμενες θέσεις και άλλο το πραγματικό αποτέλεσμα στο τέλος της περιόδου.
Και γιατί αυτή η επικοινωνιακή καμπάνια τώρα;
Το reel επανέρχεται στο προσκήνιο ενώ βρισκόμαστε ήδη στο δεύτερο μισό του Αυγούστου και το μεγαλύτερο μέρος του θερινού προγραμματισμού έχει ήδη πραγματοποιηθεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα υπουργείο δεν δικαιούται να ενημερώνει για το έργο του οποιαδήποτε στιγμή.
Σημαίνει όμως ότι όσο απομακρυνόμαστε από την περίοδο των αιτήσεων και της αρχικής ενημέρωσης των οικογενειών, τόσο πιο εύλογο γίνεται το ερώτημα αν το βίντεο υπηρετεί κυρίως την ενημέρωση των πολιτών ή την προβολή της πολιτικής ηγεσίας.
Τι μένει όταν φύγει το επικοινωνιακό περιτύλιγμα;
✔ Υπάρχει ένα χρήσιμο κοινωνικό πρόγραμμα.
✔ Η χρηματοδότησή του αυξήθηκε.
✔ Το Υπουργείο έχει πραγματικό θεσμικό ρόλο.
✔ Οι Δήμοι έχουν κρίσιμο ρόλο στην πραγματική υλοποίηση.
✔ Τα χρήματα είναι δημόσια.
✔ Το πρόγραμμα προϋπήρχε.
✔ Τα 7 εκατ. είναι μόλις 1 εκατ. περισσότερα από τα 6 εκατ. του 2025.
✔ Και το «εμείς» δεν μπορεί να σβήνει όλους τους παραπάνω παράγοντες.
Κοινωνική πολιτική ή μόνιμη καμπάνια αυτοεπιβεβαίωσης;
Η ουσία δεν είναι να υποτιμήσει κανείς τις παιδικές κατασκηνώσεις. Το αντίθετο: ακριβώς επειδή αποτελούν σημαντική κοινωνική παροχή, αξίζουν σοβαρή χρηματοδότηση, ασφάλεια, επαρκές προσωπικό και πρόσβαση για όσο το δυνατόν περισσότερες οικογένειες.
Αυτό που δεν χρειάζονται είναι να μετατρέπονται σε σκηνικό πολιτικής αυτοεπιβεβαίωσης.
Η κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να πει: «αυξήσαμε τον προϋπολογισμό από 6 σε 7 εκατ. ευρώ». Αυτό είναι συγκεκριμένο, μετρήσιμο και μπορεί να κριθεί.
Το «τις χρηματοδοτούμε εμείς», όμως, όταν χρησιμοποιείται ως επαναλαμβανόμενο επικοινωνιακό σύνθημα, κινδυνεύει να μετατρέψει την αυτονόητη λειτουργία του κράτους σε αφήγημα προσωπικής γενναιοδωρίας.
Οι πολίτες δεν χρειάζεται να ευγνωμονούν μια κυβέρνηση επειδή το κράτος χρηματοδοτεί κοινωνικές παροχές. Χρειάζεται να ελέγχουν αν τα χρήματά τους αξιοποιούνται σωστά, αν οι υπηρεσίες φτάνουν σε όσους τις χρειάζονται και αν πίσω από κάθε κυβερνητικό reel υπάρχει πραγματικό, μετρήσιμο αποτέλεσμα. Εκεί βρίσκεται η ουσία της δημόσιας λογοδοσίας – όχι στο πόσες φορές ακούγεται το «εμείς».
