Ως ακόμη ένα βήμα «διαφάνειας» στις λαϊκές αγορές μπορεί εύκολα να διαβαστεί η νέα υπουργική απόφαση για τις πινακίδες παραγωγών και επαγγελματιών πωλητών. Μόνο που μια προσεκτική ανάγνωση του ίδιου του θεσμικού πλαισίου αποκαλύπτει μια σημαντική λεπτομέρεια: μεγάλο μέρος αυτών που εμφανίζονται σήμερα ως αλλαγές ίσχυε ήδη από το 2022.
Η απόφαση 66390/31-07-2026 του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 5023/11.08.2026, τροποποιεί την υπουργική απόφαση 9181/2022 για το υπαίθριο εμπόριο, τις κατηγορίες προϊόντων, τις αλλαγές στις άδειες και τα στοιχεία που αναγράφονται στους πάγκους.
Η λέξη-κλειδί, όμως, είναι ακριβώς αυτή: τροποποιεί. Δεν δημιουργεί από μηδενική βάση το σύστημα σήμανσης των πωλητών.
Τι υπήρχε ήδη από το 2022
Η προηγούμενη υπουργική απόφαση 9181/2022 προέβλεπε ήδη ότι στον πάγκο του παραγωγού πρέπει να υπάρχει εμφανής πινακίδα, διαστάσεων τουλάχιστον ενός μέτρου επί 0,40 μέτρα, στην οποία να αναγράφονται:
- η ένδειξη «ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ»,
- το ονοματεπώνυμο του πωλητή,
- ο αριθμός της άδειάς του,
- ο αριθμός μητρώου στο ΟΠΣΑΑ,
- η Περιφερειακή Ενότητα στην οποία βρίσκεται η αγροτική εκμετάλλευση.
Αντίστοιχα, ήδη από το ίδιο πλαίσιο προβλεπόταν πινακίδα για τον επαγγελματία πωλητή με την ένδειξη «ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑΣ», το ονοματεπώνυμο, την άδεια και τον αριθμό μητρώου.
Άρα η βασική διάκριση «ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ – ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑΣ» στον πάγκο δεν είναι καινούργια ρύθμιση του 2026. Υπήρχε ρητά στην υπουργική απόφαση του 2022.
Ούτε η διετία για την προσθήκη προϊόντων εμφανίζεται τώρα
Το ίδιο ισχύει και για ένα ακόμη σημείο που παρουσιάζεται ως αλλαγή: τη δυνατότητα ενός παραγωγού να ζητήσει προσθήκη ή αφαίρεση προϊόντων από την άδειά του.
Ήδη η απόφαση του 2022 προέβλεπε ότι η σχετική αίτηση εξετάζεται εφόσον έχουν περάσει τουλάχιστον δύο χρόνια από τη χορήγηση της άδειας και τουλάχιστον ένα έτος από προηγούμενη αντίστοιχη αίτηση. Προέβλεπε επίσης προσκόμιση στοιχείων ΟΣΔΕ που να δείχνουν ότι ο παραγωγός παράγει τα προϊόντα τα οποία ζητεί να προσθέσει.
Με άλλα λόγια, ούτε αυτή η βασική δικλίδα εμφανίζεται για πρώτη φορά το καλοκαίρι του 2026.
Τι αλλάζει πραγματικά η απόφαση Θεοδωρικάκου
Αυτό δεν σημαίνει ότι η νέα απόφαση είναι χωρίς περιεχόμενο. Υπάρχουν πραγματικές αλλαγές, αλλά είναι διαφορετικές από την απλή εικόνα μιας «νέας σήμανσης».
Μεταξύ άλλων, διευρύνεται η δυνατότητα των επαγγελματιών πωλητών να ζητούν αλλαγή κατηγορίας προϊόντων, υπό τους περιορισμούς που προβλέπει το ισχύον πλαίσιο. Παράλληλα, επικαιροποιούνται οι κατηγορίες και οι αντιστοιχίσεις των προϊόντων, προβλέπεται ενημέρωση του ΟΠΣΑΑ και για αλλαγές κατηγορίας και διορθώνονται παλαιότερες νομοτεχνικές αναφορές.
Τι είναι λοιπόν πραγματικά νέο;
Κυρίως η μεγαλύτερη ευελιξία στις κατηγορίες προϊόντων των επαγγελματιών πωλητών, η επικαιροποίηση του διοικητικού πλαισίου και των καταχωρίσεων στο ΟΠΣΑΑ και η προσαρμογή των παλαιότερων κατηγοριών στο σημερινό σύστημα.
Η πινακίδα λέει ποιος πουλά – δεν αποδεικνύει από μόνη της τι πουλά
Εδώ βρίσκεται και το ουσιαστικό ζήτημα για τον καταναλωτή. Μια πινακίδα που αναφέρει ότι κάποιος είναι παραγωγός, τον αριθμό της άδειάς του και την περιοχή της εκμετάλλευσής του είναι χρήσιμη για τη διαφάνεια και τον έλεγχο.
Δεν αποτελεί όμως από μόνη της μηχανισμό ιχνηλασιμότητας κάθε προϊόντος πάνω στον πάγκο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι ποσότητες και τα προϊόντα που διατίθενται μπορούν πράγματι να αντιστοιχιστούν στην πραγματική παραγωγή, στα παραστατικά διακίνησης, στις δηλωμένες καλλιέργειες και στην πραγματική χώρα ή περιοχή προέλευσης.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το πεδίο στο οποίο απαιτούνται συνεχείς διασταυρώσεις και πραγματικοί έλεγχοι — όχι μόνο σωστά διατυπωμένες πινακίδες.
Οι ίδιες οι κρατικές υπηρεσίες έχουν εντοπίσει ελληνοποιήσεις
Το πρόβλημα της προέλευσης δεν είναι θεωρητικό. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, στους 524 έκτακτους ελέγχους που έγιναν στην αγορά τροφίμων το πρώτο δίμηνο του 2026 καταγράφηκαν 92 μη συμμορφώσεις.
Μεταξύ των ευρημάτων υπήρχαν παραβάσεις στην επισήμανση και στην ιχνηλασιμότητα, ενώ καταγράφηκαν και δύο περιπτώσεις στις οποίες πατάτες αιγυπτιακής προέλευσης παρουσιάζονταν ως ελληνικές.
Τα στοιχεία αυτά αφορούν συνολικά την αγορά τροφίμων και όχι αποκλειστικά τις λαϊκές αγορές. Αποδεικνύουν όμως ότι η παραπλανητική δήλωση προέλευσης παραμένει υπαρκτό φαινόμενο και δεν αντιμετωπίζεται απλώς με μια μεγαλύτερη πινακίδα στον πάγκο.
Παράλληλα, μόλις στα τέλη Ιουνίου παραγωγοί από τη Μεσσήνη κατήγγειλαν δημόσια ελληνοποιήσεις σε αγροτικά προϊόντα και ανεπαρκείς ελέγχους, με ειδικές αναφορές σε πατάτες και ελαιόλαδο. Πρόκειται για καταγγελίες παραγωγών και όχι για τελεσίδικα διαπιστωμένες παραβάσεις, αλλά καταδεικνύουν πόσο κεντρικό παραμένει το ζήτημα της προέλευσης.
Η πραγματική ιχνηλασιμότητα βρίσκεται αλλού
Δεν είναι τυχαίο ότι παράλληλα προχωρά και το σύστημα των ψηφιακών παραστατικών διακίνησης. Η ΑΑΔΕ έχει ορίσει ότι η δεύτερη φάση, που αφορά πληρέστερη ψηφιακή παρακολούθηση της διακίνησης και των ποσοτήτων, τίθεται σε υποχρεωτική εφαρμογή από τις 12 Οκτωβρίου 2026.
Αυτό το επίπεδο —η σύνδεση παραγωγής, φορτίου, μεταφοράς, παραστατικών και τελικής πώλησης— είναι πολύ πιο κοντά στην πραγματική έννοια της ιχνηλασιμότητας από μια απλή αναγραφή του ονόματος και του αριθμού άδειας του πωλητή.
Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρχει ταμπέλα – αλλά αν θα ελέγχεται όσα γράφει
Η απόφαση Θεοδωρικάκου περιλαμβάνει χρήσιμες προσαρμογές και διευκρινίσεις στο πλαίσιο του υπαίθριου εμπορίου. Δεν χρειάζεται όμως να της αποδοθεί κάτι περισσότερο από αυτό που πραγματικά κάνει.
Η διάκριση ανάμεσα σε παραγωγούς και επαγγελματίες, οι βασικές πινακίδες και ακόμη και η διετής προϋπόθεση για προσθήκη προϊόντων υπήρχαν ήδη. Το μεγάλο στοίχημα για τον καταναλωτή και τον πραγματικό παραγωγό παραμένει αν το κράτος μπορεί να ελέγξει αποτελεσματικά την αλυσίδα και να διαπιστώνει ότι αυτό που εμφανίζεται ως ελληνικό, τοπικό ή ιδίας παραγωγής είναι πράγματι αυτό που δηλώνεται.
Η ουσία: ο καταναλωτής χρειάζεται να ξέρει ποιος βρίσκεται πίσω από τον πάγκο. Χρειάζεται όμως ακόμη περισσότερο να ξέρει από πού προέρχεται πραγματικά το προϊόν που αγοράζει. Και εκεί η λύση δεν είναι η ταμπέλα· είναι η ιχνηλασιμότητα, οι διασταυρώσεις και οι έλεγχοι που λειτουργούν στην πράξη.
