Μια στρατηγική στροφή στην Τεχεράνη περιγράφει ρεπορτάζ της Wall Street Journal, σύμφωνα με το οποίο η ενίσχυση των σκληροπυρηνικών στην ιρανική ηγεσία συνοδεύεται από προετοιμασίες για το ενδεχόμενο μιας πολύ ευρύτερης σύγκρουσης με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στην Τεχεράνη έχει ενισχυθεί η αντίληψη ότι οι προηγούμενες συμφωνίες και οι περίοδοι διαπραγματεύσεων δεν αποτελούσαν απαραίτητα δρόμο προς μια μόνιμη αποκλιμάκωση, αλλά μπορούσαν να προσφέρουν στις ΗΠΑ και το Ισραήλ χρόνο για ανασύνταξη και ενδεχόμενες νέες επιχειρήσεις.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, το Ιράν φαίνεται να έχει μετατοπίσει μέρος του βάρους του από τη διπλωματία προς την προετοιμασία για μια μεγαλύτερη και παρατεταμένη αντιπαράθεση.
- Ενισχύεται ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης.
- Τοποθετούνται έμπειρα στελέχη σε κρίσιμες θέσεις ασφαλείας και άμυνας.
- Διευρύνονται οι δυνατότητες αντικατασκοπείας και εσωτερικής ασφάλειας.
- Επιταχύνεται η παραγωγή πυραύλων και drones.
- Εξετάζονται τρόποι επέκτασης της αντιπαράθεσης πέρα από τα στενά όρια του Ιράν.
Επέκταση του πεδίου της σύγκρουσης
Η ιρανική στρατηγική δεν περιορίζεται στο εσωτερικό της χώρας. Η Τεχεράνη επιχειρεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική και στρατιωτική της θέση στο Στενό του Ορμούζ, ενώ παράλληλα η ένταση έχει επεκταθεί και προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Οι εναλλακτικές θαλάσσιες και ενεργειακές διαδρομές έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για κράτη όπως η Σαουδική Αραβία, τα οποία επιδιώκουν να περιορίσουν την εξάρτησή τους από τη διέλευση μέσω του Ορμούζ.
Το κρίσιμο στοιχείο: Υπηρεσίες πληροφοριών χωρών της περιοχής έχουν συγκεντρώσει στοιχεία και επικοινωνίες με ένοπλες και παραστρατιωτικές οργανώσεις σε χώρες όπως η Υεμένη και το Ιράκ, τα οποία ερμηνεύονται ως ενδείξεις προετοιμασίας για ένα ευρύτερο μέτωπο.
Ο στόχος, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλείται το αμερικανικό δημοσίευμα, είναι διπλός: αφενός να αυξηθεί το στρατιωτικό και οικονομικό κόστος για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους και αφετέρου να αποκτήσει η Τεχεράνη περισσότερα μέσα πίεσης σε μια μελλοντική διαπραγμάτευση.
Οικονομική πίεση και «οικονομία επιβίωσης»
Την ίδια ώρα, η στρατιωτική αντιπαράθεση έχει σοβαρές συνέπειες για την οικονομική και στρατιωτική βάση του Ιράν, η οποία έχει δεχθεί πλήγματα από αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις.
Στο εσωτερικό της χώρας παραμένει ισχυρό και το δίλημμα μεταξύ της σκληρής γραμμής και της ανάγκης οικονομικής ανακούφισης. Ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει υπογραμμίσει τη σημασία των διαπραγματεύσεων και της άρσης των κυρώσεων, καθώς η οικονομική πίεση γίνεται ολοένα εντονότερη.
Παράλληλα με τη στρατιωτική προετοιμασία, το Ιράν επιχειρεί να προσαρμοστεί σε μια «οικονομία επιβίωσης», ώστε να αντέξει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα τις κυρώσεις, τους περιορισμούς στο εμπόριο και την πίεση στις εξαγωγές πετρελαίου.
Παρά τις οικονομικές δυσκολίες, η χώρα ανασυγκροτεί στρατιωτικές υποδομές και επιχειρεί να αποκαταστήσει την πρόσβαση σε εγκαταστάσεις πυραύλων που έχουν πληγεί, εξέλιξη που παρακολουθείται στενά από το Ισραήλ και τις χώρες του Κόλπου.
Η δυνατότητα της Τεχεράνης να απειλήσει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις αλλά και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στην περιοχή παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου.
Στο επίκεντρο το Στενό του Ορμούζ
Κεντρικό κομμάτι της αντιπαράθεσης παραμένει το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως.
Οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις περιλάμβαναν σημαντική οικονομική ανακούφιση για το Ιράν, χαλάρωση κυρώσεων και πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια, σε συνδυασμό με δεσμεύσεις για τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ και διαπραγμάτευση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα.
Στο ευρύτερο πλαίσιο είχε συζητηθεί ακόμη και η δημιουργία ενός περιφερειακού ταμείου ανοικοδόμησης και ανάπτυξης ύψους 300 δισ. δολαρίων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ολόκληρο το ποσό θα κατευθυνόταν απευθείας στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, στους σχεδιασμούς που έχουν εξεταστεί από την ιρανική πλευρά περιλαμβάνονται ακόμη πιο επιθετικές επιλογές.
- Επιχειρήσεις εναντίον υποθαλάσσιων καλωδίων διαδικτύου στον Περσικό Κόλπο.
- Προσπάθειες πρόκλησης πολιτικής αναταραχής σε κράτη με σημαντικές σιιτικές κοινότητες, όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.
- Προληπτικά στρατιωτικά πλήγματα σε περίπτωση που η Τεχεράνη θεωρήσει ότι επίκειται νέα επίθεση.
- Ακόμη και σενάρια χερσαίων επιχειρήσεων στο Κουβέιτ.
Πρόκειται για σενάρια και σχεδιασμούς που αναφέρονται στο δημοσίευμα και όχι για επιβεβαιωμένες αποφάσεις ότι οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις θα πραγματοποιηθούν.
Τα κράτη του Κόλπου μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα
Η παρατεταμένη κρίση έχει οδηγήσει τις χώρες του Κόλπου να εξετάζουν με μεγαλύτερο ρεαλισμό την πιθανότητα ότι το Ιράν θα διατηρήσει ισχυρό βαθμό ελέγχου και επιρροής στο Στενό του Ορμούζ.
Για ορισμένες κυβερνήσεις της περιοχής, το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η στρατιωτική αποτροπή, αλλά και η εξεύρεση μιας συμφωνίας που θα επιτρέψει την ασφαλή ναυσιπλοΐα και θα περιορίσει τον κίνδυνο μιας ακόμη μεγαλύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.
Ωστόσο, η απογοήτευση μεγαλώνει, καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες δεν έχουν μέχρι στιγμής οδηγήσει στη βαθιά αλλαγή συμπεριφοράς της Τεχεράνης που προσδοκούσαν αρκετές χώρες.
Διπλωματία ή απλώς μια ανάπαυλα πριν από τον επόμενο γύρο;
Με τις συνομιλίες να παραμένουν σε αδιέξοδο, η Ουάσιγκτον έχει δώσει μεγαλύτερο βάρος στην οικονομική και στρατιωτική πίεση, μέσω κυρώσεων και ναυτικών μέτρων, επιδιώκοντας να περιορίσει τις δυνατότητες της Τεχεράνης.
Το Ιράν, από την πλευρά του, δείχνει να προετοιμάζεται όχι για μια γρήγορη λύση, αλλά για μια αντιπαράθεση μεγαλύτερης διάρκειας.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα επιστρέψουν οι δύο πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Είναι αν μια νέα συμφωνία μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση — ή αν θα αποτελέσει απλώς μια προσωρινή παύση πριν από τον επόμενο, ακόμη πιο επικίνδυνο γύρο της σύγκρουσης.
Πηγή: Wall Street Journal
