«Θα πεινάσουν τα παιδιά μου και η γυναίκα μου». Η φράση ενός κτηνοτρόφου στη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Βορείου Αιγαίου συμπυκνώνει μια κρίση που στη Λέσβο έχει ξεπεράσει προ πολλού τα όρια μιας κτηνιατρικής έκτακτης ανάγκης. Ο αφθώδης πυρετός έχει αφήσει πίσω του δεκάδες χιλιάδες θανατωμένα ζώα, επιχειρήσεις χωρίς παραγωγή, οικογένειες χωρίς σταθερό εισόδημα και τώρα μια ανοιχτή σύγκρουση για το ποιος πληρώνει – και πότε – το πραγματικό κόστος.
Η ειδική συνεδρίαση της Πέμπτης 27 Αυγούστου στη Μυτιλήνη εξελίχθηκε σε έκρηξη αγανάκτησης. Κτηνοτρόφοι που διαδήλωναν έξω από το κτίριο της Περιφέρειας μπήκαν στην αίθουσα απαιτώντας συγκεκριμένες απαντήσεις για τις αποζημιώσεις, το γάλα, τις ζωοτροφές, τις θανατώσεις και –κυρίως– για το τι θα γίνει την επόμενη ημέρα.
Η κραυγή από την αίθουσα: Κτηνοτρόφος περιέγραψε ότι έχει υπογράψει επιταγές ύψους 100.000 ευρώ και αδυνατεί να αντιληφθεί πώς θα αντέξει οικονομικά ο συνεταιρισμός του χωρίς τις πληρωμές που περιμένει. Άλλη παραγωγός προειδοποίησε ότι η κατάσταση έχει οδηγήσει ανθρώπους του κλάδου στα όριά τους.
81.060 ζώα έχουν ήδη θανατωθεί
Πίσω από τις εικόνες έντασης υπάρχουν αριθμοί που εξηγούν γιατί η κατάσταση έχει φτάσει σε αυτό το σημείο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης που δημοσιοποιήθηκαν στις 27 Αυγούστου, μέχρι τις 21 Αυγούστου είχαν θανατωθεί στη Λέσβο συνολικά 81.060 ζώα: 80.151 αιγοπρόβατα, 828 βοοειδή και 81 χοίροι.
Μέχρι τις 26 Αυγούστου είχαν εξεταστεί 3.115 εκτροφές και 128.838 ζώα, ενώ το υπουργείο ανέφερε 291 θετικές εκτροφές στο πλαίσιο της επιδημιολογικής επιτήρησης.
Για έναν τόπο όπου η κτηνοτροφία και η τυροκομία αποτελούν βασικό κομμάτι της τοπικής οικονομίας, οι αριθμοί αυτοί δεν περιγράφουν απλώς απώλειες ζωικού κεφαλαίου. Περιγράφουν παραγωγή που εξαφανίζεται, γάλα που δεν παράγεται, υποχρεώσεις που συνεχίζουν να τρέχουν και οικογένειες που βλέπουν το βασικό τους εισόδημα να μηδενίζεται.
Το «πακέτο άνω των 7 εκατ.» και τι πραγματικά έχει πληρωθεί
Η κυβερνητική απάντηση εστιάζει σε ένα πακέτο οικονομικής στήριξης που ξεπερνά τα 7 εκατ. ευρώ. Μόνο που ο αριθμός αυτός χρειάζεται να διαβαστεί προσεκτικά.
Σύμφωνα με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, μέχρι σήμερα έχουν καταβληθεί 3,5 εκατ. ευρώ ως αποζημιώσεις για θανατωμένο ζωικό κεφάλαιο. Προβλέπεται επιπλέον πληρωμή 1,3 εκατ. ευρώ για αναπλήρωση εισοδήματος, ενώ 2,6 εκατ. ευρώ έχουν καταβληθεί σε 15 τυροκομικές επιχειρήσεις.
Το κρίσιμο που χάνεται πίσω από τον συνολικό αριθμό: Τα «πάνω από 7 εκατ. ευρώ» δεν είναι ένα νέο ποσό που έχει ήδη φτάσει ολόκληρο στους πληγέντες κτηνοτρόφους. Περιλαμβάνει ήδη καταβληθείσες αποζημιώσεις, μελλοντική αναπλήρωση εισοδήματος και 2,6 εκατ. ευρώ προς τυροκομικές επιχειρήσεις.
Ακόμη πιο σημαντικό: το ίδιο το υπουργείο αναγνωρίζει ότι για την αποζημίωση του κατεστραμμένου ή μη διατεθειμένου γάλακτος και για το αυξημένο κόστος των ζωοτροφών οι σχετικές Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις εξακολουθούν να αναμένονται.
Αυτό ακριβώς εξηγεί και τη φαινομενική αντίφαση ανάμεσα στο «έχουν δοθεί εκατομμύρια» της κυβερνητικής ανακοίνωσης και στις φωνές παραγωγών που λένε ότι εξακολουθούν να περιμένουν χρήματα: δεν μιλούν όλοι για την ίδια κατηγορία αποζημίωσης ούτε έχουν όλοι πληρωθεί για το σύνολο της ζημιάς που έχουν υποστεί.
Από τις εξαγγελίες στην αναμονή
Το πρόβλημα δεν εμφανίστηκε χθες. Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα αφθώδους πυρετού στη Λέσβο καταγράφηκε στις 15 Μαρτίου 2026. Πέντε και πλέον μήνες αργότερα, η συζήτηση εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από τις ίδιες βασικές λέξεις: αποζημιώσεις, γάλα, ζωοτροφές, έλεγχοι, θανατώσεις, επόμενη ημέρα.
Η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει επανειλημμένα μέτρα στήριξης, όμως για τους παραγωγούς το κρίσιμο δεν είναι το ύψος των εξαγγελιών σε ένα δελτίο Τύπου. Είναι το ποσό που καταλήγει στον λογαριασμό τους, ο χρόνος που χρειάζεται για να φτάσει εκεί και αν καλύπτει πράγματι την απώλεια παραγωγής και εισοδήματος.
Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε έναν κλάδο με καθημερινά έξοδα, δάνεια, επιταγές, ζωοτροφές, ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις. Μια αποζημίωση που εγκρίνεται μήνες αργότερα δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο με μια άμεση στήριξη όταν η παραγωγή έχει σταματήσει από τη μία ημέρα στην άλλη.
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό ερώτημα: όταν το κράτος, για λόγους δημόσιας κτηνιατρικής ασφάλειας, υποχρεώνει έναν παραγωγό να χάσει ολόκληρο το κοπάδι του, μπορεί η οικονομική αποκατάστασή του να ακολουθεί με διαφορετικούς χρόνους, εκκρεμείς ΚΥΑ και διαδοχικές ανακοινώσεις;
Η συνεδρίαση κατέρρευσε – Δύο παραιτήσεις
Το κλίμα στο Περιφερειακό Συμβούλιο έγινε τόσο εκρηκτικό ώστε η συνεδρίαση ουσιαστικά δεν μπόρεσε να συνεχιστεί.
Οι κτηνοτρόφοι απαίτησαν, μεταξύ άλλων, τις παραιτήσεις της αντιπεριφερειάρχη Πρωτογενούς Τομέα Αναστασίας Αντωνέλλη και του επικεφαλής της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής Στράτου Τσομπανέλλη. Και οι δύο παραιτήθηκαν, με τον περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου Κώστα Μουτζούρη να κάνει δεκτές τις παραιτήσεις.
Στη συνεδρίαση συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Θανάσης Καββαδάς, ο οποίος ανέφερε ότι αναμένεται η ΚΥΑ για τις αποζημιώσεις και ότι από την 1η Σεπτεμβρίου προβλέπεται η παρουσία 15 στρατιωτικών κτηνιάτρων στο νησί.
Η υπόσχεση ενίσχυσης του κτηνιατρικού μηχανισμού έρχεται ενώ το υπουργείο αναφέρει ότι συνολικά 35 κτηνίατροι έχουν ενταχθεί κατά περιόδους στο ευρύτερο επιχειρησιακό σχήμα από την έναρξη της επιζωοτίας.
«Παγώνουν» οι θανατώσεις – αλλά με ποια θεσμική απόφαση;
Μέσα στην ένταση προέκυψε ακόμη μία εξέλιξη με ιδιαίτερη βαρύτητα. Σύμφωνα με την ΕΡΤ, ο περιφερειάρχης Κώστας Μουτζούρης και ο βουλευτής της ΝΔ Χαράλαμπος Αθανασίου δεσμεύτηκαν ότι θα σταματήσουν προσωρινά οι θανατώσεις κοπαδιών που έχουν βρεθεί θετικά, μέχρι να υπάρξει νέα συνεννόηση με το υπουργείο και παρουσία του υφυπουργού στο νησί.
Χρειάζεται ακρίβεια: Η συγκεκριμένη εξέλιξη μεταδόθηκε ως δέσμευση τοπικών και πολιτικών παραγόντων. Δεν πρέπει να συγχέεται με οριστική αλλαγή του εθνικού κτηνιατρικού πρωτοκόλλου ή με επίσημη κατάργηση των μέτρων αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού.
Και εδώ βρίσκεται ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα. Η αντιμετώπιση μιας εξαιρετικά μεταδοτικής ζωονόσου δεν μπορεί να εξαρτάται από το ποιος φωνάζει περισσότερο σε μια συνεδρίαση ούτε από πρόχειρες πολιτικές δεσμεύσεις. Χρειάζεται σαφής επιστημονική στρατηγική, επαρκές προσωπικό και ταυτόχρονα πλήρης οικονομική προστασία όσων υποχρεώνονται να καταστρέψουν την παραγωγική τους περιουσία για να προστατευθεί το σύνολο του κλάδου.
Η Λέσβος δεν ζητά άλλη μία ανακοίνωση
Από τον Μάρτιο μέχρι τα τέλη Αυγούστου η Λέσβος έχει περάσει από κρούσματα, ζώνες περιορισμού, μαζικές θανατώσεις, δυσκολίες στη διακίνηση προϊόντων, κινητοποιήσεις και αλλεπάλληλες ανακοινώσεις οικονομικής στήριξης.
Η διακίνηση τυροκομικών προϊόντων έχει πλέον αποκατασταθεί υπό τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα και, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, περισσότεροι από 3.200 τόνοι τυριών έχουν ήδη φύγει από το νησί. Αυτό αποτελεί σημαντική ανάσα για τις επιχειρήσεις, δεν αναιρεί όμως τη ζημιά στην πρωτογενή παραγωγή.
Ούτε απαντά στο ερώτημα ενός κτηνοτρόφου που έχει χάσει το κοπάδι του και δεν ξέρει πώς θα καλύψει τις επόμενες υποχρεώσεις του.
Οι αριθμοί της κυβέρνησης και οι κραυγές των κτηνοτρόφων δεν είναι δύο διαφορετικές πραγματικότητες. Είναι οι δύο όψεις της ίδιας κρίσης. Ναι, έχουν ήδη δοθεί αποζημιώσεις. Ναι, έχουν ανακοινωθεί επιπλέον μέτρα. Αλλά την ίδια στιγμή κρίσιμες ενισχύσεις για γάλα και ζωοτροφές παραμένουν σε εκκρεμότητα, περισσότεροι από 81.000 παραγωγικοί οργανισμοί έχουν θανατωθεί και άνθρωποι που έχασαν μέσα σε λίγους μήνες το βιος τους φτάνουν να φωνάζουν μέσα σε ένα Περιφερειακό Συμβούλιο ότι δεν ξέρουν πώς θα ταΐσουν την οικογένειά τους. Εκεί τελειώνουν τα επικοινωνιακά «πακέτα» και αρχίζει η πραγματική δοκιμασία της κρατικής ευθύνης.
