Η κυβέρνηση βγήκε ξανά να ανακοινώσει… νίκη απέναντι στην ακρίβεια.
Από σήμερα, 31 Αυγούστου, παρουσιάζει την «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών» ως μια ουσιαστική ανάσα για τα νοικοκυριά: 1.740 κωδικοί προϊόντων, λέει, περνούν στα ράφια με μέση μείωση 9,5%.
Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα.
Οι πολίτες δεν ψωνίζουν ποσοστά. Πληρώνουν τιμές. Και θυμούνται πολύ καλά πόσο πλήρωναν πριν από λίγα χρόνια.
Σύμφωνα με τα ίδια τα επίσημα στοιχεία που παρουσίασε το Υπουργείο Ανάπτυξης, στη δράση συμμετέχουν 875 επώνυμοι κωδικοί, στους οποίους η μέση μείωση από τους προμηθευτές είναι μόλις 6,6% και φτάνει περίπου στο 9% με τη συμμετοχή των αλυσίδων. Στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας η μέση μείωση είναι 8%, στα κρέατα περίπου 7%-7,5% και στα σχολικά είδη 12%.
Αυτή είναι η πραγματική εικόνα πίσω από τον πανηγυρικό τίτλο του «9,5%».
Το 35% που εξαφανίζεται από την κυβερνητική αφήγηση
Υπάρχει όμως ένας αριθμός πολύ μεγαλύτερος από το 9,5%.
35%.
Τόσο έχει αυξηθεί σωρευτικά ο δείκτης τιμών διατροφής από το 2021 έως τον Μάιο του 2026, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που επικαλείται σχετική οικονομική ανάλυση. Την ίδια περίοδο, το συνολικό επίπεδο τιμών αυξήθηκε περίπου 25%.
Ας το κάνουμε λοιπόν τόσο απλό ώστε να μην μπορεί να κρυφτεί πίσω από κανένα δελτίο Τύπου.
Αν ένα καλάθι κόστιζε ενδεικτικά 100 ευρώ και ακολουθούσε σωρευτική αύξηση 35%, θα είχε φτάσει στα 135 ευρώ.
Αν πάνω στα 135 ευρώ εφαρμοζόταν σήμερα ολόκληρη η πολυδιαφημισμένη μείωση 9,5%, το κόστος θα έπεφτε περίπου στα 122 ευρώ.
Δηλαδή, ακόμη και μετά τη «μεγάλη μείωση», θα παρέμενε περίπου 22% ακριβότερο από την αφετηρία.
Προφανώς αυτό είναι ένα αριθμητικό παράδειγμα πάνω στον συνολικό δείκτη διατροφής και όχι μέτρηση κάθε ενός από τους 1.740 κωδικούς. Αποτυπώνει όμως κάτι που η κυβερνητική επικοινωνία αποφεύγει συστηματικά:
η μείωση του ρυθμού αύξησης των τιμών ή μια περιορισμένη μείωση σήμερα δεν εξαφανίζει τις τεράστιες ανατιμήσεις που έχουν ήδη συσσωρευτεί.
Μείωση, αλλά από ποια τιμή;
Και εδώ αρχίζει το ακόμη πιο ενδιαφέρον μέρος.
Για την πρωτοβουλία έχει οριστεί ως τιμή αναφοράς η κανονική τιμή ραφιού στις 27 Αυγούστου 2026, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι προσφορές. Η λογική, σύμφωνα με το πλαίσιο της δράσης, είναι να αποφεύγονται τεχνητές ανατιμήσεις λίγο πριν από την εφαρμογή των μειώσεων.
Ωραία.
Τότε το ερώτημα είναι απλό:
Γιατί να μη δημοσιευτεί το πλήρες ιστορικό τιμών των συγκεκριμένων 1.740 κωδικών;
Τι κόστιζε κάθε προϊόν έναν μήνα πριν;
Τι κόστιζε δύο μήνες πριν;
Ποια ήταν η πραγματική τιμή που πλήρωνε ο καταναλωτής όταν το προϊόν βρισκόταν σε προσφορά;
Και τελικά, πόσο φθηνότερα το αγοράζει σήμερα σε σχέση με όσα πραγματικά πλήρωνε και όχι σε σχέση με μια θεωρητική «κανονική τιμή»;
Δεν πρόκειται για θεωρητική ένσταση.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, Απόστολος Ραυτόπουλος, είχε προειδοποιήσει πριν ακόμη ξεκινήσει το μέτρο ότι περίπου το 25% των κωδικών στα σούπερ μάρκετ βρίσκεται σε προσφορά και έθετε ακριβώς το ερώτημα: από ποια τιμή θα υπολογιστεί τελικά η μείωση;
Γιατί μια μείωση 7% ή 9% από την αρχική τιμή ενός προϊόντος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο καταναλωτής θα το αγοράσει φθηνότερα από μια προηγούμενη προσφορά 20%, 25% ή 30%.
Θέλετε να αποδείξετε ότι δεν είναι επικοινωνιακό κόλπο; Ανοίξτε τα δεδομένα
Η κυβέρνηση χαρακτηρίζει την παρέμβαση «οργανωμένη και μετρήσιμη».
Συμφωνούμε απολύτως με τη λέξη μετρήσιμη.
Ας τη μετρήσουμε λοιπόν.
Για κάθε barcode που μπήκε στην «Εθνική Πρωτοβουλία», ας δημοσιοποιηθούν:
- η κανονική τιμή της 31ης Μαΐου,
- η κανονική και η πραγματική τιμή πώλησης της 30ής Ιουνίου,
- οι τιμές και οι προσφορές του Ιουλίου,
- οι τιμές των πρώτων εβδομάδων του Αυγούστου,
- η τιμή αναφοράς της 27ης Αυγούστου,
- και η σημερινή «μειωμένη» τιμή.
Τότε δεν θα χρειάζεται ούτε η κυβέρνηση να μας ζητά να την πιστέψουμε ούτε ο πολίτης να υποψιάζεται ότι κάποιος παίζει με τις αρχικές τιμές.
Οι αριθμοί θα μιλήσουν μόνοι τους.
Δεν είναι επιτυχία να αφαιρείς 9 όταν έχουν προηγηθεί 35
Το Υπουργείο επισημαίνει επίσης ότι τον Ιούλιο ο ετήσιος πληθωρισμός τροφίμων πέρασε στο -0,4%. Είναι θετική εξέλιξη και δεν υπάρχει λόγος να την αποκρύψει κανείς.
Αλλά υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα στο «οι τιμές δεν αυξάνονται πλέον με τον ίδιο ρυθμό» και στο «οι τιμές επέστρεψαν εκεί όπου ήταν».
Δεν επέστρεψαν.
Το επίπεδο τιμών που έχει συσσωρευτεί όλα αυτά τα χρόνια παραμένει εξαιρετικά υψηλό.
Κι αυτή είναι η καθημερινότητα που βλέπει ο πολίτης στο ταμείο, όσα δελτία Τύπου κι αν εκδοθούν.
Η κυβέρνηση μπορεί να βαφτίζει τη μείωση «ανάσα».
Ο καταναλωτής όμως έχει κάθε δικαίωμα να απαντήσει:
Μας ανεβάσατε στο βουνό της ακρίβειας και τώρα ζητάτε χειροκρότημα επειδή μας κατεβάζετε μερικά σκαλιά;
Μετά από σωρευτικές αυξήσεις της τάξης του 35% στη διατροφή, μια μέση μείωση 9,5% σε επιλεγμένους κωδικούς δεν αποτελεί «νίκη απέναντι στην ακρίβεια».
Είναι, στην καλύτερη περίπτωση, μια περιορισμένη επιστροφή ενός μικρού μέρους από όσα έχασαν τα νοικοκυριά.
Και μέχρι να δημοσιοποιηθεί πλήρες ιστορικό τιμών για κάθε προϊόν της λίστας, η κυβέρνηση οφείλει λιγότερους πανηγυρισμούς και περισσότερα στοιχεία.
Γιατί το ερώτημα δεν είναι πόσο μεγάλο γράφει το «-9,5%» στην ανακοίνωση.
Το ερώτημα είναι πόσα ευρώ μένουν τελικά στην τσέπη του πολίτη στο ταμείο.
