Για περισσότερους από τους μισούς νέους Έλληνες ηλικίας 25 έως 34 ετών, η ανεξαρτησία εξακολουθεί να περνά από το… παιδικό δωμάτιο.
Τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το 2025 είναι αποκαλυπτικά: το 56,3% των νέων 25–34 ετών στην Ελλάδα ζει με τους γονείς του. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από την Κροατία με 62,3%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται στο 30,1%.
Το πρόβλημα δεν μπορεί πλέον να αποδίδεται απλώς στην «ελληνική οικογένεια» ή στην κουλτούρα. Όταν η Ελλάδα βρίσκεται ταυτόχρονα στις χειρότερες θέσεις της Ευρώπης ως προς το κόστος στέγασης, την οικονομική στέρηση των νέων και την ηλικία αποχώρησης από το πατρικό, η συζήτηση γίνεται πρωτίστως οικονομική και πολιτική.
56,3% στο πατρικό – σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από την ΕΕ
Το 2025, το 30,1% των νέων ενηλίκων 25–34 ετών στην ΕΕ ζούσε με τους γονείς του.
Στην Ελλάδα, όμως, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 56,3%, δηλαδή 26,2 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Οι δύο διαφορετικές Ευρώπες
| Κροατία | 62,3% |
| Ελλάδα | 56,3% |
| Σλοβακία | 54,3% |
| Μέσος όρος ΕΕ | 30,1% |
| Σουηδία | 7,5% |
| Φινλανδία | 4,0% |
| Δανία | 3,9% |
Και δεν είναι μόνο ότι μένουν με τους γονείς τους
Αν το 56,3% ήταν το μοναδικό αρνητικό στοιχείο, θα μπορούσε κανείς να επικαλεστεί κοινωνικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.
Δεν είναι.
Το 2024, σύμφωνα με τη Eurostat, το 30,3% των νέων 15–29 ετών στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριό όπου το κόστος στέγασης απορροφούσε τουλάχιστον το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος.
HOUSING COST OVERBURDEN • ΝΕΟΙ 15–29
Η Ελλάδα είχε το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ.
Παράλληλα, η μέση ηλικία αποχώρησης από το πατρικό στην Ελλάδα είχε φτάσει το 2024 στα 30,7 έτη, έναντι 26,2 ετών στην ΕΕ.
Και οι τιμές συνέχισαν να ανεβαίνουν
Το 2025 δεν έφερε την αποκλιμάκωση που θα επέτρεπε στους νέους να ανασάνουν.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά μέσο όρο ακόμη 8,1% μέσα στο 2025, μετά από αύξηση 9,1% το 2024.
Το ότι ο ρυθμός αύξησης επιβραδύνθηκε δεν σημαίνει ότι οι κατοικίες έγιναν φθηνότερες. Οι τιμές συνέχισαν να ανεβαίνουν – απλώς με ελαφρώς μικρότερη ταχύτητα.
Η κυβέρνηση έχει μέτρα – το αποτέλεσμα όμως εξακολουθεί να είναι αυτό
Θα ήταν άδικο να υποστηρίξει κανείς ότι η κυβέρνηση δεν έχει εφαρμόσει στεγαστικά μέτρα.
Υπάρχει το «Σπίτι μου ΙΙ», υπάρχει η ετήσια επιστροφή ενός ενοικίου, το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», επιδόματα στέγασης, προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και σειρά μικρότερων παρεμβάσεων.
Και κάποιοι πολίτες πράγματι ωφελήθηκαν από αυτά. Αυτό πρέπει να αναγνωριστεί.
Τα ίδια τα κυβερνητικά στοιχεία τον Μάιο του 2026
- 15.026 εγκεκριμένες αιτήσεις στο «Σπίτι μου ΙΙ».
- 877.267 ωφελούμενοι από την επιστροφή ενοικίου.
- 3.368 εγκεκριμένες αιτήσεις στο «Ανακαινίζω – Νοικιάζω».
- Περίπου 125 εκτιμώμενοι ωφελούμενοι στο πιλοτικό πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης Αθήνας και Θεσσαλονίκης.
- Η Κοινωνική Αντιπαροχή παρέμενε υπό σχεδιασμό.
- Η κατασκευή περίπου 8.600 νέων φοιτητικών κλινών δεν είχε ακόμη περάσει σε εκτέλεση προϋπολογισμού.
- Πρόγραμμα ανακαίνισης κατοικίας για περίπου 20.000 ωφελούμενους επίσης δεν είχε ακόμη ξεκινήσει ως προς την εκτέλεση του προϋπολογισμού.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της πολιτικής κριτικής.
Δεν αρκεί να μετράς πόσα προγράμματα ανακοίνωσες ή πόσα δισεκατομμύρια πέρασαν από έναν πίνακα. Μια στεγαστική πολιτική κρίνεται τελικά από το αν ο νέος εργαζόμενος μπορεί να νοικιάσει σπίτι χωρίς να παραδώσει τον μισό μισθό του – και από το αν μπορεί να φύγει από το πατρικό πριν φτάσει στα 30 και στα 35.
Με βάση αυτούς τους δείκτες, η κρίση δεν έχει ανακοπεί. Το 56,3% στο πατρικό, το 30,3% σε στεγαστική υπερφόρτωση και η νέα αύξηση 8,1% στις τιμές κατοικιών δεν συνιστούν εικόνα επίλυσης του προβλήματος.
Το «Σπίτι μου» λύνει το πρόβλημα όσων μπορούν να αγοράσουν – όχι όλων όσοι δεν μπορούν να νοικιάσουν
Το «Σπίτι μου ΙΙ» μπορεί να αποτελέσει πολύ σημαντική βοήθεια για έναν δικαιούχο που διαθέτει τα εισοδηματικά χαρακτηριστικά, την πιστοληπτική δυνατότητα και τα απαραίτητα ίδια κεφάλαια για να αγοράσει κατοικία.
Δεν απαντά όμως από μόνο του στο πρόβλημα του 25χρονου ή του 30χρονου εργαζόμενου που δεν μπορεί να πάρει στεγαστικό δάνειο και προσπαθεί απλώς να βρει ένα ενοίκιο που να αντέχει ο μισθός του.
Αντίστοιχα, η επιστροφή ενός ενοικίου τον χρόνο προσφέρει πραγματική οικονομική ανακούφιση σε έναν δικαιούχο, αλλά δεν δημιουργεί από μόνη της περισσότερα σπίτια και δεν επιβάλλει μηχανισμό συγκράτησης των ενοικίων.
Ακόμη και η Τράπεζα της Ελλάδος δείχνει προς την προσφορά κατοικιών
Η ανάγκη αλλαγής βάρους στην πολιτική δεν αποτελεί απλώς θέση της αντιπολίτευσης.
Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος προσιτής κατοικίας απαιτεί αύξηση της προσφοράς, ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης, ενεργοποίηση του ανεκμετάλλευτου στεγαστικού αποθέματος, περισσότερες επενδύσεις σε κατοικίες και διεύρυνση των πολιτικών προσιτής και κοινωνικής στέγασης.
Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν λύνεται μόνο χρηματοδοτώντας τη ζήτηση. Χρειάζονται περισσότερα διαθέσιμα σπίτια, πραγματική κοινωνική κατοικία και παρεμβάσεις στην αγορά των ενοικίων.
Τι προτείνουν οι Δημοκράτες – και γιατί χτυπούν ακριβώς στο πρόβλημα του νέου ενοικιαστή
Σε αυτό το σημείο αποκτά ενδιαφέρον η σύγκριση με τις προτάσεις που έχουν καταθέσει τα κόμματα για την επόμενη περίοδο.
Οι Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο έχουν παρουσιάσει ένα πακέτο που, τουλάχιστον ως προς την άμεση πίεση που δέχεται σήμερα ο ενοικιαστής, πηγαίνει πιο ευθέως στον πυρήνα του προβλήματος:
ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ – ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ
- Τριετής προστασία από αυξήσεις στα υφιστάμενα ενοίκια, όπως έχει παρουσιαστεί στο στεγαστικό τους πακέτο.
- Επιδότηση ενοικίου 400 ευρώ τον μήνα για 50.000 κατοικίες, με στόχο τα νοικοκυριά που πιέζονται περισσότερο.
- Παράλληλη αναφορά σε αύξηση της προσφοράς κατοικιών, ώστε η παρέμβαση να μην περιοριστεί αποκλειστικά στην επιδότηση της ζήτησης.
Γιατί έχει σημασία αυτή η διαφορά;
Επειδή ο νέος που εμφανίζεται σήμερα στα στοιχεία της Eurostat δεν ζητά κατ’ ανάγκη στεγαστικό δάνειο. Πρώτα ζητά να μπορέσει να πληρώσει ένα σπίτι.
Η εκτίμηση της Αληθένειας: Αν το βασικό κριτήριο είναι η άμεση ανακούφιση του νέου ενοικιαστή από το σημερινό σοκ ενοικίων, η πρόταση των Δημοκρατών είναι αυτή τη στιγμή από τις πιο άμεσα στοχευμένες: επιχειρεί ταυτόχρονα να συγκρατήσει την αύξηση του υφιστάμενου ενοικίου και να αυξήσει ουσιαστικά τη βοήθεια στους πιο πιεσμένους ενοικιαστές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα πάγωμα ή ένας περιορισμός αυξήσεων μπορεί να λύσει μόνος του τη στεγαστική κρίση. Χωρίς αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς, κοινωνική κατοικία και επιστροφή κλειστών ακινήτων στην αγορά, οποιαδήποτε παρέμβαση στις τιμές κινδυνεύει να αντιμετωπίσει το σύμπτωμα χωρίς να θεραπεύσει την αιτία.
ΠΑΣΟΚ: λιγότερο άμεσο, αλλά με ισχυρότερη έμφαση στην προσφορά
Σε δεύτερη κατεύθυνση, ιδιαίτερα σοβαρή είναι η στεγαστική πρόταση του ΠΑΣΟΚ, η οποία δίνει μεγαλύτερο βάρος στη δημιουργία και ενεργοποίηση διαθέσιμων κατοικιών.
- Κίνητρα και χρηματοδότηση ανακατασκευής για να ανοίξουν κλειστά σπίτια και να ενταχθούν σε δεξαμενή χαμηλού ενοικίου με κοινωνικά κριτήρια.
- Πλαφόν στα ενοίκια με κριτήρια.
- Χαρτογράφηση ζωνών στεγαστικής πίεσης ανά δήμο.
- Περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις όπου η τοπική αγορά βρίσκεται υπό έντονη πίεση.
- Πολιτική κοινωνικής κατοικίας και αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων.
- Πρόταση για ισχυρότερο δημόσιο χρηματοδοτικό πυλώνα για προσιτή και κοινωνική κατοικία.
- Οριζόντια κατάργηση της Golden Visa, σύμφωνα με την τρέχουσα κομματική θέση.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ έχει ένα πλεονέκτημα που δεν πρέπει να υποτιμηθεί: είναι περισσότερο προσανατολισμένη στη δημιουργία πραγματικού αποθέματος προσιτής κατοικίας.
Και αυτό βρίσκεται πολύ κοντά σε όσα επισημαίνει σήμερα και η Τράπεζα της Ελλάδος για την ανάγκη κινητοποίησης του ανεκμετάλλευτου αποθέματος και επέκτασης της κοινωνικής κατοικίας.
Ποια από τις δύο προσεγγίσεις απαντά καλύτερα σήμερα;
| Πρόβλημα | Κυβερνητική πολιτική | Δημοκράτες | ΠΑΣΟΚ |
|---|---|---|---|
| Άμεση πίεση ενοικίου | Επιστροφή 1 ενοικίου/έτος | Τριετής περιορισμός αυξήσεων | Πλαφόν με κριτήρια |
| Στήριξη ευάλωτου ενοικιαστή | Επιδόματα / επιστροφή | Έως €400/μήνα για 50.000 κατοικίες | Κοινωνικά κριτήρια / χαμηλό ενοίκιο |
| Κλειστά ακίνητα | Ανακαινίζω – Νοικιάζω | Αύξηση προσφοράς | Δεξαμενή χαμηλού ενοικίου |
| Κοινωνική κατοικία | Προγράμματα σε ανάπτυξη | Στο ευρύτερο στεγαστικό σχέδιο | Κεντρικός άξονας |
| Βραχυχρόνια μίσθωση | Τοπικοί περιορισμοί | — | Περιορισμοί σε ζώνες πίεσης |
Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
Για το άμεσο πρόβλημα που αποτυπώνει η Eurostat –τον νέο που δεν μπορεί σήμερα να αντέξει το ενοίκιο– οι Δημοκράτες έχουν την πιο ευθεία παρέμβαση. Το ΠΑΣΟΚ ακολουθεί με ένα περισσότερο δομικό πακέτο, ιδιαίτερα ισχυρό στην κοινωνική κατοικία, στα κλειστά ακίνητα και στη ρύθμιση περιοχών με έντονη στεγαστική πίεση.
Η βιώσιμη λύση, βέβαια, δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε ένα εργαλείο: χρειάζεται ταυτόχρονα προστασία του ενοικιαστή + αύξηση της προσφοράς + κοινωνική κατοικία + υψηλότερο διαθέσιμο εισόδημα.
Η εικόνα ταιριάζει και με τη μεγαλύτερη σύγκριση των προγραμμάτων
Η συγκεκριμένη εικόνα δεν βρίσκεται σε πλήρη απομόνωση από την ευρύτερη προγραμματική συζήτηση.
Σε πρόσφατη συγκριτική έρευνα της Αληθένειας για τα προγράμματα 14 πολιτικών δυνάμεων, με τα ίδια 15 κριτήρια για όλους και με βάση το δημόσια διαθέσιμο υλικό έως τις 16 Αυγούστου 2026, οι Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο βρέθηκαν οριακά πρώτοι με 78,15/100 και το ΠΑΣΟΚ δεύτερο με 77,65/100, ενώ η Νέα Δημοκρατία κατατάχθηκε πέμπτη με 72,90/100.
Σημαντική διευκρίνιση: Η συγκεκριμένη κατάταξη δεν είναι δημοσκόπηση ούτε πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος. Αξιολογεί την προγραμματική πληρότητα, την εφαρμοσιμότητα, την κοστολόγηση, τους μηχανισμούς πολιτικής και σειρά θεσμικών κριτηρίων.
Μάλιστα, στην ίδια έρευνα το ΠΑΣΟΚ είχε πλεονέκτημα στην κυβερνητική ετοιμότητα και σε επιμέρους στοιχεία νομικής και ευρωπαϊκής εφαρμοσιμότητας, ενώ οι Δημοκράτες υπερίσχυσαν κυρίως στη συνολική ισορροπία και σε θεσμικές δικλείδες. Η μεταξύ τους διαφορά ήταν μικρή – κάτι που έχει σημασία και στη στεγαστική πολιτική, όπου οι δύο προσεγγίσεις έχουν διαφορετικά ισχυρά σημεία.
Η Ελλάδα απέναντι στην υπόλοιπη Ευρώπη
Η διαφορά με τις χώρες της βόρειας Ευρώπης είναι εντυπωσιακή.
Στη Δανία μόλις το 3,9% των νέων 25–34 ετών ζει με τους γονείς του, στη Φινλανδία περίπου 4% και στη Σουηδία 7,5%. Στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό είναι επτά έως δεκατέσσερις φορές υψηλότερο.
14,7% των νέων σε σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση
Το στεγαστικό αδιέξοδο δεν είναι ανεξάρτητο από τη γενικότερη οικονομική κατάσταση της νέας γενιάς.
Το 2025, το 14,7% των νέων ηλικίας 15–29 ετών στην Ελλάδα βρισκόταν σε κατάσταση σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης. Ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν μόλις 5,8%. Μόνο η Ρουμανία, με 15,1%, βρισκόταν σε χειρότερη θέση.
Αυτό αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διαβάζουμε το 56,3% που μένει στο πατρικό. Για ένα μεγάλο μέρος αυτής της γενιάς, η παραμονή με τους γονείς δεν είναι απλώς επιλογή τρόπου ζωής – είναι οικονομικός μηχανισμός επιβίωσης.
Η στεγαστική κρίση γίνεται δημογραφική κρίση
Όταν ένας νέος δεν μπορεί να δημιουργήσει αυτόνομο νοικοκυριό, οι συνέπειες δεν σταματούν στην κατοικία.
Μετατίθεται η συμβίωση. Μετατίθεται η δημιουργία οικογένειας. Περιορίζεται η δυνατότητα μετακίνησης για καλύτερη εργασία. Αυξάνεται η οικονομική εξάρτηση από τους γονείς. Και ολόκληρη η μετάβαση στην ενήλικη ζωή καθυστερεί.
Γι’ αυτό το στεγαστικό δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μία ακόμη πολιτική επιδομάτων. Είναι ταυτόχρονα πολιτική εισοδήματος, κοινωνική πολιτική, δημογραφική πολιτική και πολιτική για το μέλλον της νέας γενιάς.
Η ΟΥΣΙΑ
Μπορεί η κυβέρνηση να απαριθμεί προγράμματα, δάνεια, επιδοτήσεις και δισεκατομμύρια. Το τελικό τεστ όμως βρίσκεται έξω από τα κυβερνητικά PowerPoint: μπορεί ένας νέος εργαζόμενος να φύγει από το πατρικό του;
Σήμερα, για το 56,3% των Ελλήνων 25–34 ετών, η απάντηση εξακολουθεί να είναι «όχι». Και όσο αυτό δεν αλλάζει, η στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως επιτυχία. Οι προτάσεις της επόμενης ημέρας θα κριθούν από κάτι πολύ απλό: αν θα κάνουν την ανεξάρτητη ζωή ξανά οικονομικά εφικτή – όχι μόνο για όσους μπορούν να αγοράσουν σπίτι, αλλά και για εκείνους που σήμερα δεν μπορούν ούτε να το νοικιάσουν.
Βασικές πηγές:
Eurostat – Housing conditions of young people,
Eurostat – Youth deprivation 2025,
Τράπεζα της Ελλάδος,
Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής.
